TINH THẦN BẤT NHỊ TRONG THƠ NGẮN ĐỖ NGHÊ - Tâm Nhiên

Tác giả Tâm Nhiên và nhà thơ bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc

Đỗ Nghê là bút hiệu của Đỗ Hồng Ngọc. Anh sinh năm 1940 tại Phan Thiết, Bình Thuận. Tốt nghiệp Tiến sỹ Y khoa Quốc gia, Sài Gòn (1969) là bác sỹ chuyên khoa Nhi.
 
Ngoài việc làm giảng viên tại Đại học Y khoa Sài Gòn, anh còn là nhà thơ, nhà văn nổi tiếng. Viết nhiều thể loại đa dạng, đặc biệt gần đây, anh viết chuyên sâu về Phật học, Thiền học với các tác phẩm giá trị, được rất nhiều độc giả mến mộ, ưa thích.
 
Bình đạm mà thiết tha với thi ca, Đỗ Nghê đã xuất bản 6 thi phẩm, tập mới nhất gần đây là Thơ ngắn Đỗ Nghê, do Văn Hóa-Văn Nghệ xuất bản 2017. Mở đầu tập thơ là bài Trái đất:
 

Giữa đêm

Thức giấc

Giữa ngày...

 

“THIÊN LÝ ĐỘC HÀNH”, THƠ TUỆ SĨ – Tâm Nhiên

‑Vào một ngày nọ, cách đây mấy năm rồi, trên đường Thiên Lý Độc Hành *, Thiền sư Tuệ Sỹ đi bộ từ Đamri lên Đà Lạt rồi băng đèo Khánh Vĩnh xuống Nha Trang...
Khi đến cầu Đại Ninh, bóng chiều tà bảng lảng gần sụp tối, Thiền sư ghé tạt vô chùa Vĩnh Minh, tạm trú qua đêm...
Sớm dậy, trước khi lên đường hành cước, thầy Nguyên Hiền đem giấy mực ra yêu cầu Thiền sư đề thơ và Thiền sư đáp ứng viết liền:
 

"Tam thập niên tiền học khổ không

Kinh hàm đôi lũy ám tây song

Xuân quang bấy cố xuân quang lão

Thúy trúc tà phi túy mộng hồn

Nhẫm nhiễm trường mi thùy hoại án

Ta đà tố phát bạn tàn phong

Nhất triêu tán thủ huyền nhai hạ

Thủy bả chân không đối tịch hồng"

 
Thầy Nguyên Hiền cũng nhanh tay cầm bút dịch liền tại chỗ:
 

"Ba mươi năm học khổ không

Cửa tây kinh điển chất chồng mờ xa

Xuân quang chẳng biết xuân già

Mộng hồn trúc biếc bóng tà lất lay

Mi dài rũ án thư phai

Dần dà tóc trắng gió bay chập chùng

Sáng nay dốc đứng tay buông

Ngắm vầng dương suốt ngọn nguồn Chân Không"

 
Bài thơ đến bây giờ vẫn còn treo trên vách chùa Vĩnh Minh, dưới mái tây.
 
                                                                                      Tâm Nhiên
 
* Thiên Lý Độc Hành, thơ Tuệ Sỹ

NHÀ THƠ KIỆT XUẤT NGUYỄN ĐỨC SƠN – Tâm Nhiên

Nhà thơ Nguyễn Đức Sơn và tác giả Tâm Nhiên

(Từ phải sang trái)

Không biết từ đâu ta đến đây

Mang mang trời thẳm đất xanh dày

Lớn lên mang nghiệp làm thi sỹ

Sống điêu linh rồi chết đọa đày

 

Mấy câu thơ thời tuổi trẻ, lúc mới 23 tuổi ấy đã theo suốt cuộc đời Nguyễn Đức Sơn, một thi sỹ kiệt xuất trên bầu trời văn nghệ Việt Nam hiện đại.
 
Rờn lạnh, hoang vu một tâm hồn cô độc, cô liêu khốc liệt, luôn luôn ngún cháy bên trong chiều sâu linh thức, một ngọn lửa tịch mịch vô hình, thường trực đứng giữa đôi bờ sống chết, giữa đỉnh cao và hố thẳm của tồn sinh bức bách, ngay từ những ngày còn chạy lông bông, đùa rỡn cùng sóng vàng, cát trắng vu vơ dọc mấy hàng cây dương liễu xanh ngút ven bãi biển Ninh Chữ xa mù.
 

DU SỸ TÂM NHIÊN - Bài viết của Chu Giang Phong

                         Trích trong Chu Thị Tạp Ký (trang 77)

 

Tâm Nhiên qua nét vẽ của Trịnh Tài

 
Tâm Nhiên vốn là bạn đồng tu với sư phụ tôi ngày trước tại Tổ đình Linh Sơn, Khánh Hòa. Anh sinh ra bên dòng Cẩm Lệ giang, Đà Nẵng.
 
Trước 1975 học Phật khoa Đại học Vạn Hạnh, Sài Gòn. Chẳng biết vì nợ nần chi với cõi hồng trần mà sau năm 1975, Tâm Nhiên có những xung đột mãnh liệt về tâm thức lẫn nhận thức, bỏ chén cơm chùa, khoác tay nải đi làm ông giáo làng ở ngoài hải đảo Lại Sơn, Kiên Giang, nơi tận cùng đất nước.
 

Hình bìa CHU THỊ THI TẬP. Thơ Chu Giang Phong

Nhà xuất bản Hội Nhà Văn, 12. 2021 (150 trang)

Tuy thân xa khỏi mái hiên lam nhưng tâm luôn mang theo đạo hạnh của người từng thọ Sa di ở chốn Không môn với tinh thần thấu triệt ý nghĩa của lời kinh xưa văng vẳng:
 

"Nhất thiết hữu vi pháp

Như mộng huyễn bào ảnh"

 

CHU GIANG PHONG TIẾNG LÒNG HÀO PHÓNG – Tâm Nhiên

Hình bìa CHU THỊ THI TẬP. Thơ Chu Giang Phong

Nhà xuất bản Hội Nhà Văn, 12. 2021 (150 trang)

 
 

Áo vải khòm lưng duyên bút mực

Giày rơm vẹt gót phận thi thư

Sách đọc ngàn pho đà vẫn thiếu

Lời buông nửa tiếng đã như thừa...

 
Đó là bài thơ mở đầu Chu Thị Thi Tập của Chu Giang Phong, một thi sỹ vừa mới xuất hiện trên văn đàn.
 

PHẠM CÔNG THIỆN KỲ TUYỆT MỘT THIÊN TÀI – Tâm Nhiên

Kỷ niệm 11 năm ngày mất của thi sĩ triết gia Phạm Công Thiện (8. 3. 2011 - 8.3 2022) chúng tôi đăng bài viết của du sĩ Tâm Nhiên.

Chân dung Phạm Công Thiện do hoạ sỹ Trần Thế Vĩnh vẽ

Có những con người đến rồi đi qua mặt đất, trần gian này như một cơn giông tố bão bùng, sấm sét, gây chấn động kinh hồn, làm bùng vỡ một điều chi kỳ vĩ, tinh khôi trên bầu trời tâm thức nhân loại, Phạm Công Thiện là một con người độc đáo như vậy.
 
Đấy là một giáo sư, tư tưởng gia, nhà văn, nghệ sỹ hay một thi sỹ kỳ tuyệt thiên tài, như đại văn hào Henry Miller từ Hoa Kỳ đã phát biểu trong một thư gởi Phạm Công Thiện, đề ngày 8.8.1966:
 
“Mới ở tuổi 25 mà là khoa trưởng văn chương ở một đại học nổi tiếng trong xứ sở của ông, quả nhiên là thiên tài. Điều đó thật phi thường quá, quả thật khó tin, thật như chuyện huyền thoại.”
 

Đúng vậy, một con người đã đến và đi như huyền thoại giữa cuộc sống thiên diễn, đầy biến động trên quê hương đất nước Việt Nam.
Làm sao nói về con người kỳ diệu này? Vào một chiều tháng 6, bắt đầu mùa hạ năm 1941, Phạm Công Thiện ra đời bên dòng sông thơ mộng Cửu Long.

Dòng sông bắt nguồn từ cao nguyên Tây Tạng, ngút ngàn chảy xuống dọc ven bờ phố thị Mỹ Tho, một thị xã nhỏ nhắn, lặng lẽ hiền hòa ở miền Nam.

Thi sỹ lớn lên từ đó, từ thuở nhỏ vốn bẩm sinh thông minh xuất chúng, học một biết mười, đến độ thông thạo nhiều ngôn ngữ, đọc hàng đống sách đủ loại Đông Tây kim cổ…

Suốt ngày đêm cứ mặc sức mơ mộng, rong chơi và tha hồ tắm sông lội nước, nằm ngắm mây trời bay lãng đãng, xa xôi…
Rồi bất thình lình, đột ngột một hôm vụt đứng dậy, xuất hiện trên văn đàn Việt Nam như một tài năng kiệt xuất, lỗi lạc, biết nhiều thứ tiếng Anh, Pháp, Đức, Nhật, Hán, Phạn, Pali, Tây Tạng, Tây Ban Nha…
 

THƠ LỤC BÁT PHAN CHÍNH – Tâm Nhiên

 

Hai nhà thơ Phan Chính và Tâm Nhiên

Trong Đi vào cõi thơ, thi sỹ Bùi Giáng viết: “Chúng ta quen thói ngong ngóng chạy theo đuôi mọi thứ trào lưu, chủ nghĩa, chúng ta tuyệt nhiên không còn giữ một chút tinh thể cỏn con nào cả để thể hội rằng, lục bát Việt Nam là cõi thơ hoằng viễn nhất, kỳ ảo nhất của năm châu, bốn biển, ba bảy sông hồ…”
 

THI SỸ THỊ XÃ LA GI, QUÁN SÔNG CHIỀU LA GI – Thơ Tâm Nhiên

 

Phong cảnh cầu Tân Lý ở thị xã La Gi, Bình Thuận trưa 19. 2. 2022
 
 

THI SỸ THỊ XÃ LA GI

 

Xế trưa vừa đến cầu Tân Lý

Ta dừng vó ngựa bến sông xa

Ghé Lương Minh Vũ thăm Phan Chính

Thái Anh La Thụy với Giang Đà...

Trải bao nhiêu trận cuồng phong thổi

Thăng trầm mấy cuộc buốt tồn sinh

Mà vẫn còn nguyên hào khí vẹn

Trong tiếng thơ ngâm thấu tâm tình

Ta đi tơi tả qua dâu bể

Sa mạc trần gian nóng sục sôi

Về đây mát rượi như uống được

Vị cam lồ thủy quá bồi hồi...

 

                                       Tâm Nhiên

 
Thị xã La Gi tuy nhỏ nhắn nhưng có nhiều văn nghệ sỹ như:
Lương Minh Vũ, Phan Chính, Thái Anh, La Thụy, Giang Đà, Nguyễn Huỳnh Sa, Lê Ngọc Trác, Ngô Văn Tuấn, Hồ Minh Tuấn, Dũng Nguyên, Cao Hoàng Trầm, Hải Đăng, Trần Dạ Hành, Trần Vũ Minh, Bích Thuận, Bích Ngân, Đỗ Quyên, Bùi Kim Hường...
Mỗi người đều có những tác phẩm thơ văn đã xuất bản lâu nay...

 *

                Chiều tà, ngồi quán lai rai với La Thụy, Lương Minh Vũ, 

                hai nhà thơ ở thị xã La Gi, 19. 2. 2022
 
 

QUÁN SÔNG CHIỀU LA GI

 

Lại về trên bước rong rêu

Bập bềnh bến chợ sông chiều La Gi

Dòng sông cửa biển thầm thì

Lời sâu thẳm vọng từ khi xưa về

Cùng ngồi quán lặng im nghe

Những bài thơ mới bạn bè đọc chơi

Dẫu tàn phai úa mộng đời

Nhưng hồn phố cũ còn hơi thở nồng

Bụi sầu thả xuống ven sông

Để trôi đi hết nỗi lòng thế nhân

Dành cho nhau chút ân cần

Vẫn niềm nở rót tình thân thiết này...

 

                                     Tâm Nhiên

THANH LƯƠNG TRÊN ĐƯỜNG VỀ CỐ QUẬN – Tâm Nhiên

Tâm Nhiên, Thanh Lương, ngồi trước thạch động Hoa Nghiêm, Ngũ Hành Sơn, Đà Nẵng (9. 2017)
 
 
 THANH LƯƠNG TRÊN ĐƯỜNG VỀ CỐ QUẬN 

                                                                   Tâm Nhiên

Thanh Lương là bút hiệu của Thích Thiện Sáng, một hành giả Thiền tông. Thế danh Trương Thượng Trí, sinh năm 1956, lớn lên trên cù lao Ông Chưởng, bên dòng sông Hậu giữa trời thơ đất mộng An Giang.
 

THANH THẢN NÀNG THƠ – Tản văn của Tâm Nhiên

Cỏ hoa là tinh anh của trời đất, nhật nguyêt, nghìn năm kết tụ tạo nên rồi chuyển mình hóa hiện thành em, người em gái dịu dàng, duyên dáng, đoan trang, thuần hạnh, thanh thản một Nàng Thơ vô cùng diễm tuyệt.
 

TUỆ SĨ TRÊN NGÕ VỀ IM LẶNG – Tâm Nhiên

Thiền sư Tuệ Sĩ và cư sĩ Tâm Nhiên

 

Ngược xuôi nhớ nửa cung đàn

Ai đem quán trọ mà ngăn nẻo về

 
Đó là hai câu thơ mở đầu tập thơ Giấc Mơ Trường Sơn của Tuệ Sỹ. Quê quán Quảng Bình, sinh năm 1943, Tuệ Sỹ nhỏ hơn Phạm Công Thiện 2 tuổi, cũng là một bậc thiên tài xuất chúng, làu thông kinh điển Nguyên thủy, Đại thừa và nhiều thứ tiếng Anh, Pháp, Đức, Nhật, Hán, Phạn, Pali. Khi mới vừa 26 tuổi đã viết Triết Học Về Tánh Không làm chấn động giới văn nghệ sĩ, học giả, thiện tri thức Việt Nam thời bấy giờ. Cùng đứng tên trong nhóm chủ trương tạp chí Tư Tưởng của Đại học Vạn Hạnh, Sài Gòn, trước năm 1975, Tuệ Sỹ cũng là giáo sư giảng dạy Thiền Tông, Trung Quán Luận ở Đại học Vạn Hạnh và Cao đẳng Phật học viện Hải Đức, Nha Trang, nổi bật lên như một hiện tượng độc đáo, gây bao nguồn cảm hứng cho những tâm hồn ưa thích thiền học, thi ca và phiêu lãng. “Chỉ một bài thơ, Tuệ Sỹ đã trùm lấp hết mọi chân trời mới cũ, từ Đường thi Trung Hoa tới siêu thực Tây phương.” Bùi Giáng đã nhận định như thế về Tuệ Sỹ qua bài thơ Không Đề:
 

Đôi mắt ướt tuổi vàng cung trời hội cũ

Áo màu xanh không xanh mãi trên đồi hoang

Phút vội vã bỗng thấy mình du thủ

Thắp đèn khuya ngồi kể chuyện trăng tàn

 

Từ núi lạnh đến biển im muôn thuở

Đỉnh đá này và hạt muối đó chưa tan

Cười với nắng một ngày sao chóng thế

Nay mùa đông mai mùa hạ buồn chăng?

 

Đếm tóc bạc tuổi đời chưa đủ

Bụi đường dài gót mỏi đi quanh

Giờ ngó lại bốn vách tường ủ rũ

Suối nguồn xa ngược nước xuôi ngàn

 

GIỚI THIỆU TẬP TRUYỆN THƠ “DIỆU TÂM CA” CỦA NHÀ THƠ TÂM NHIÊN – Châu Thạch

 

Tâm Nhiên qua nét vẽ của Trịnh Tài

          

“DIỆU TÂM CA”, một tác phẩm của nhà thơ Tâm Nhiên mà với trí tuệ thô thiển của mình tôi tạm hiểu là một “khúc ca về Chân Tâm Vi Diệu”. Tôi thường tự nhận văn thơ của mình chỉ như tiếng gáy của con Dế tầm thường dưới cỏ, vậy cho nên với Diệu Tâm Ca, một tác phẩm thơ đồ sộ với 648 trang sách, chứa đựng triết thuyết huyền vi thâm thúy của đạo Phật, tôi không dám nhận xét gì, chỉ xin giới thiệu về sách, như tường thuật vô tư những gì mình đọc.
 

NHÀ THƠ KIỆT XUẤT NGUYỄN ĐỨC SƠN – Tâm Nhiên

Nguồn:

http://www.trietvan.com/thanhuu/nhathonguyenducson.htm

 

                           Nhà thơ Nguyễn Đức Sơn và Tâm Nhiên (tác giả bài viết)

Không biết từ đâu ta đến đây

Mang mang trời thẳm đất xanh dày

Lớn lên mang nghiệp làm thi sĩ

Sống điêu linh rồi chết đọa đày

 

THI SỸ HUY TƯỞNG PHƯƠNG HUYỀN MỘNG – Tâm Nhiên

Nhà thơ Huy Tưởng và nhà thơ Bùi Giáng

Từ Nguyễn Du đến Bùi Giáng, lục bát Việt Nam đã tạo nên một bước đi tân kỳ, một bước nhảy ngoạn mục, rung lên những tiếng thơ tự tình giữa trường mộng nhân sinh, nỗi ngậm ngùi nhân thế với niềm xao xuyến, bồi hồi. Rồi tiếp nối trên những bước đi song hành cùng lục bát, rạt rào bao sóng vỗ ngân nga, hòa âm thâm thiết với những tâm hồn quá đỗi tiêu sái như Hoài Khanh, Nguyễn Đức Sơn, Hồ Dzếnh, Phạm Thiên Thư, Huy Cận, Trần Xuân Kiêm, Huy Tưởng, Vũ Hoàng Chương… Đặc biệt Huy Tưởng, riêng một cõi trời thơ Mười Phương Tố Vọng phiêu diêu giữa Phương Chiều:

        Trũng hai mắt vọng bia đời
       Cổng tồn sinh mở mù khơi nắng tà
       Lòng tay nát mộng châu sa
       Phương chiều bãi quạnh mưa qua bến mình
       Nghiêng tầm con mắt soi kinh
       Vẳng nghe tâm lặng hồn chênh chếch về
       Phôi thu rụng lá mây đè
       Phiền ban sơ dậy đất se sắt lòng
       Im nghe thác máu loạn dòng
       Trôi phiêu lạc giữa vô cùng mộ Không
 

CHÙM THƠ TÂM NHIÊN

  

             Tâm Nhiên qua nét vẽ của Trịnh Tài

GIỮA HOANG VẮNG TỊCH LIÊU

Đến Hàm Tân vòng lên Sông Phan đó

Qua dốc đồi là tới Thiền viện đây

Trúc Lâm Chánh Thiện nằm cô tịch

Giữa rừng hoang rú dại khuất xa này

Dừng vó ngựa lúc trưa vàng nắng lượn

Vườn thanh long đầy hoa trái đung đưa

Suối hát chim ca hòa hợp tấu

Bản Chơn Không Diệu Hữu tối thượng thừa

Lời vô thanh mà nghe nhiều diệu dụng

Tỏa ra từ nguyên khí của gia phong

Vân Thủy Thiền Tâm ngồi thưởng thức

Cung đàn ngân Bất nhị thẳm sâu lòng

Lòng như nước ngược xuôi chi cũng được

Buông hết rồi hư vọng những khen chê

Khi vầng trăng chiếu ồ cảm ngộ

Thấy bản lai diện mục vẫn cận kề