CÁM ƠN CÁC BẠN ĐÃ GHÉ THĂM, ĐỌC VÀ GHI CẢM NHẬN. CHÚC CÁC BẠN NĂM MỚI NHÂM DẦN 2022 THÂN TÂM LUÔN AN LẠC

Thứ Tư, 2 tháng 9, 2026

DẦU GIÓ SIANG PURE OIL (上標油) CỦA THÁI LAN - La Thuỵ sưu tầm và biên tập


Đi Đà Lạt chơi với công ty của con trai đầu, mình mua vội một chai dầu gió. Thấy ghi 3 chữ Hán 上標油, mình tò mò đọc “Thượng tiêu du”.
“thượng” nghĩa là “bên trên”, thì dễ hiểu thôi.
“du” nghĩa là “dầu” cũng dễ hiểu.
Nhưng “tiêu” nó ẩn nghĩa gì ?
Mình tra thử từ điển Hán Việt để rõ.
Thì ra có nhiều cách đọc như : “tiêu, phiêu, biểu” có nghĩa là “ngọn”, “khuôn mẫu”, “cây nêu”
Tên chữ Hán in trên hộp, trên chai của dòng dầu gió Siang Pure Oil (thường gọi là dầu ông già Thái Lan) là 上標油 , phiên âm Hán Việt đọc là “Thượng Tiêu Du”.

Cụm từ 上標油 còn có thể đọc theo âm Hán Việt là “Thượng Phiêu Du”, “Thượng Biểu Du” (hoặc người Tàu gọi sản phẩm này là “Thượng Tiêu Bản”).

1. Nguồn gốc tên gọi
 
Thương hiệu dầu gió “Ông Già” Thái Lan Siang Pure Oil có nguồn gốc sâu xa từ công thức y học cổ truyền của người Hoa di cư vùng Triều Sán (Quảng Đông).
- Tên tiếng Thái: เซียงเพียวอิ๊ว (Siang Pure Ew / Siang Pure Oil)
- Chữ Hán in trên hộp, trên chai: 上標油
- Phiên âm Triều Châu: Siang-phiêu-iú
(đọc trại thành Siang-pure-oil trong tiếng Anh và tiếng Thái).
Thượng Tiêu Du  (上標油) mang ý nghĩa là "loại dầu mang nhãn hiệu hàng đầu"
 
2. Chiết tự âm Hán Việt
 
Khi dịch chữ Hán 上標油 sang âm Hán Việt, chúng ta sẽ có:
(Thượng): Nghĩa là ở trên, cao cấp, danh tiếng.
(Tiêu / Biểu): Nghĩa là nhãn hiệu, cột mốc, tiêu chuẩn (trong từ "mục tiêu", "nhãn hiệu").
(Du): Nghĩa là dầu, tinh dầu.
 
* Nguồn gốc tên gọi "Siang Pure" liên quan đến chữ Hán:
 
Mặc dù nhãn chữ Hán trên bao bì sản phẩm ghi là Thượng Tiêu Du (上標油), nhưng cách đọc tiếng Anh Siang Pure lại bắt nguồn từ âm đọc tiếng Triều Châu của một cụm từ Hán khác.
 
 Do người sáng lập thương hiệu này là ông Boonchua Eiampikul - một người gốc nhập cư từ vùng Sán Đầu (Triều Châu, Trung Quốc) sang Thái Lan.

Khi phân phối cho thị trường người Hoa, hãng sử dụng tên gọi Thượng Tiêu Du (上標油) làm thương hiệu chính thức để khẳng định uy tín và chất lượng của sản phẩm.

Như vậy, từ phiên âm Triều Châu: Siang-phiêu-iú  (đọc trại thành Siang-pure-oil trong tiếng Anh và tiếng Thái). Nhãn chữ Hán trên bao bì sản phẩm ghi là 上標油 với âm Hán Việt là “Thượng Phiêu Du,  “Thượng Tiêu Du”, “Thượng Biểu Du”.
 
Trong tiếng Anh chữ “Pure”  có nghĩa là tinh khiết, nguyên chất hoặc thuần túy…
“Pure Oil” có nghĩa là dầu nguyên chất hoặc dầu tinh khiết, chỉ loại dầu được chiết xuất từ thực vật hoặc động vật mà không bị pha trộn với các chất phụ gia, tạp chất hay dầu nền rẻ tiền khác.
 
Công dụng:
 
Dầu gió đỏ Siang Pure Oil là sản phẩm của Thái Lan dùng để:             
- Giảm cảm lạnh, ngạt mũi, đau đầu, chóng mặt.
- Xoa dịu vết sưng, bầm tím và ngứa do côn trùng đốt .
- Giảm đau cơ khớp nhẹ.
- Giữ ấm cơ thể và tạo cảm giác sảng khoái.

                                                               La Thuỵ sưu tầm và biên tập

Thứ Tư, 26 tháng 8, 2026

KỲ VĨ NÚI ÔNG, THÁC BÀ – Bài viết của Ngô Văn Tuấn

            
                                         Tác giả  Ngô Văn Tuấn ở Núi Ông

Từ Bắc Tánh Linh, rẽ trái thị trấn Lạc Tánh (Tánh Linh- Bình Thuận), chúng tôi đến với khu rừng nguyên sinh dưới chân núi Ông, nơi có ngọn thác Bà nổi tiếng. Trước mắt tôi, cánh rừng ngút ngàn trải rộng. Rừng nơi đây được bảo tồn, quản lý nghiêm ngặt, từng cây gỗ dù nhỏ, lớn đều được kiểm kê gắn bảng ghi tên. Đã rất lâu rồi tôi mới tìm được cái cảm giác thanh thản, nhẹ nhàng pha chút u tịch giữa tứ bề rừng xanh rợp bóng.
 

VỀ HUẾ THẢ OM – Bài viết của Trần Kiêm Đoàn


Nhà hàng Thả Om 12/12 Nguyễn Phúc Nguyên Huế

Trong gần nửa thế kỷ phiêu bạt, tôi đã có dịp tìm đến và cúi nhìn bóng mình trên nhiều dòng sông được xem là “thiêng” của thế giới: Mississippi mênh mang, Seine thơ mộng, Thames trầm mặc, Hoàng Hà cuộn màu lịch sử, Hằng Hà chở nặng đức tin, Tiền Đường dậy sóng, Nile âm thầm nuôi dưỡng một nền văn minh… Chỉ riêng Amazon: dòng sông hùng tráng và bạo liệt bậc nhất hành tinh; là tôi chưa một lần được thấy.
Nhưng sông lớn đến đâu cũng chỉ chảy qua miền đất lạ. Có những dòng sông không cần nổi tiếng mà vẫn chảy suốt một đời người. Chúng không nằm trên bản đồ thế giới, mà nằm trong bản đồ tâm tưởng; càng đi xa càng thấy gần, càng lớn tuổi càng nghe tiếng nước gọi về.
 

Thứ Ba, 25 tháng 8, 2026

“CẦU TRƯỜNG TIỀN” HAY “CẦU TRÀNG TIỀN” ? – Bài viết của Nguyễn Chương Mt


* Đó là hậu quả của não trạng chỉ nhớ âm Hán-Việt (mà cũng không rành rẽ cho lắm), và quên mất ... tiếng Việt (Nam âm).

/I/ TRƯỜNG HỢP 1:

Dùng ký tự mang nghĩa "dài, lâu dài".

1a) Đọc là "Trường", như "Trường thọ" (長壽), nghĩa là "sống lâu".

Cũng đọc là "Tràng", như khu danh thắng "Tràng An" (長安) ở Ninh Bình, nghĩa là "sự bình yên (yên ổn) lâu dài".

( ngoài cách đọc "trường / tràng", còn đọc là "trưởng" mang nghĩa là người đứng đầu như "bộ trưởng" 部長 đứng đầu một Bộ, "hiệu trưởng" đứng đầu một trường học)

1b) Vậy, đọc "trường", đọc "tràng" đều được hết thảy. "Trường Tiền" đổi thành... "Tràng Tiền" đâu sai, có những người biện bạch như rứa. Ồ, ở đây mắc lỗi vội vàng, hấp tấp! Thủng thẳng, trong bài sẽ diễn giải về cái thói ba chớp ba nháng này.

Tạm thời cứ sửa thành "tràng" (nghĩa là "lâu dài", ). Nhưng, "lâu dài" của cái gì? cái gì "lâu dài"? Là "tiền" ("tràng tiền"). Vậy, "tiền" mang nghĩa gì?

"Tiền", âm Hán-Việt của , nghĩa là "trước tiên / phía trước/ đi trước" => Tức "tràng tiền" là "phía trước lâu dài", "trước tiên lâu dài", hay "sự đi trước lâu dài". Hiểu nổi không? Hoàn toàn vô nghĩa!

Hay là "tiền", âm Hán-Việt của , nghĩa là: phí tổn (tiền nong). Vậy, "tràng tiền" tức là "phí tổn lâu dài". Tối nghĩa quá sức. Người dân xứ Huế không đời nào lại đặt ra cái tên mang nghĩa ngờ nghệch như rứa.

1c) Tắt một lời, khi gọi "Tràng An" (長安, "sự bình yên lâu dài) thì có nghĩa rành rọt. Nhưng, phỏng theo mà sửa thành ... "Tràng Tiền" thì VÔ NGHĨA (như diễn giải ở trên). Ốt dột gì đâu!

TÌNH NGHĨA GIÁO KHOA THƯ – Nhà văn Sơn Nam


Nhà văn Sơn Nam

- Từ đây tới nhà ông Trần Văn Có gần hay xa vậy thầy?
Thầy xã trưởng đáp:
- Ở xóm Cà Bây Ngọp lận! Ðể tôi ra lịnh cho phó hương ấp đòi tên đó tới công sở...
Thầy phái viên nhà báo “Chim Trời” giựt mình.
- Tôi là phái viên, đâu có quyền hạn đó đối với quý độc giả thân mến gần xa.
Thầy xã hỏi:
- Phái viên là gì vậy thầy?
- Là người thay mặt cho tờ báo đi cổ động và thâu tiền.
- À! Bây giờ tôi mới biết cái thằng Tư Có. Nó thiếu tiền của nhà báo hả? Hèn chi nó bơi xuồng lên công sở lãnh báo, đúng bảy bữa là có mật nó. Nghèo không biết thân lại còn bày đặt làm sang mua báo không trả tiền!
 

VỤ ÁN “VỀ KINH BẮC” (1982–1985) (KỲ 2) – Bài viết của Hoàng Hưng


Ảnh: từ trái qua phải: Hoàng Hưng, Dương Tường, Nguyễn Xuân Khánh, Châu Diên tại Bờ Hồ Hà Nội những năm 2000

Lần này vào Sài Gòn, tôi đã chọn một hành trình mới: từ Hà Nội xuống Hải Phòng để đáp tàu thuỷ vào (đường thuỷ ven biển Hải Phòng-Sài Gòn mới có được ít lâu). Người giúp tôi mua vé tàu là hoạ sĩ Thọ Vân, phụ trách Mỹ thuật của Hội Văn nghệ Hải Phòng, bạn thân nhất của tôi trong 8 năm tôi sống ở thành phố này. Anh là một người tự học, rất ham học. Tôi đã dịch cho anh cả loạt sách hội hoạ tiếng Pháp anh mua ở cửa hàng sách ngoại văn. Trước ngày tàu khởi hành ít bữa, tôi đã chở sẵn hàng hoá mới mua (trong đó có bộ Bách khoa toàn thư Larousse) xuống nhà anh để sẵn. Khi tôi bị bắt, công an xuống Hải Phòng thu giữ hết đồ đạc của tôi và không bao giờ trả lại, mặc dù sau khi ra tù, tôi đã có đơn đề nghị trả! Đơn không có hồi âm, như xử sự thường lệ của các cơ quan công quyền đối với công dân! Mãi sau này, tôi mới biết khi vụ án đã xong, đến thời hạn “thanh lý”, họ đã đem bán tất cả “tang vật vụ án”, kể cả “tang vật chủ yếu” là tập thơ VKB mà Hoàng Cầm chép tặng tôi, số tiền bán được không biết vào công quĩ hay túi riêng của ai?

THẮNG 勝 - Bài viết của Trúc Âm, Tri thư đạt lễ



“Sinh rằng: Giải cấu là duyên,
Xưa nay nhân định THẮNG thiên cũng nhiều.”
 
Tiếng Việt có Thắng, chữ Hán viết . Sách Thuyết Văn Giải Tự giảng: Thắng là khả năng gánh vác, đảm đương, về sau mở rộng sang nghĩa vượt trội, chiến thắng và những gì nổi bật hơn hẳn.
 
Trong tiếng Việt hiện đại, Thắng được dùng rất nhiều với nét nghĩa vượt lên, chiếm ưu thế, kết quả thành công như trong các từ chiến thắng, thắng lợi, thắng trận, thắng bại, quyết thắng, bách chiến bách thắng, nhân định thắng thiên,.. Đồng thời Thắng cũng mang nghĩa đẹp đẽ, tốt lành, thường gặp trong những nơi chốn có cảnh sắc đặc biệt như thắng cảnh, danh thắng, thắng địa,...
 
Thắng quyết định kết quả hơn thua giữa hai phía, mang sắc thái của kết quả bên ngoài, song trong tư tưởng phương Đông, chữ này còn ẩn chứa tinh thần tu dưỡng bên trong qua khả năng “tự thắng” - tức khả năng tự đối diện và chế ngự bản thân của con người. Thắng người đời vốn đã khó, nhưng để thắng được chính mình, chế ngự mọi xúc cảm tiêu cực, dục vọng và giới hạn nội tâm thì lại càng khó hơn.
 
Vì gửi gắm mong ước về chí tiến thủ, bản lĩnh vững vàng và khả năng chiến thắng chính mình trước khi chiến thắng người khác, cho nên đây là một cái tên đẹp trong văn hóa đặt tên của người Việt ta.
 
Thanh tao lịch sự đủ mùi,
Cao lâu rạp hát vui chơi đủ đầy.
Đâu đâu nam bắc đông tây,
Thăng Long thắng địa, xưa nay tiếng đồn.”
                                                    (Ca dao)
 
層樓閱歷幾星霜,
勝景幽淒已半荒。
齋灶煙消春草茂,
花階露冷谷風涼。
 
Tằng lâu duyệt lịch kỷ tinh sương,
Thắng cảnh u thê dĩ bán hoang.
Trai táo yên tiêu xuân thảo mậu,
Hoa giai lộ lãnh cốc phong lương.
 
Tầng lầu dầu dãi mấy tinh sương,
Thắng cảnh còn đây ngọn suối hoang!
Thềm gạch gió lùa, hơi lạnh lẽo,
Bếp chay cỏ mọc, dấu mơ màng.
(Ngô Thì Nhậm, bản dịch thơ Ngô Sĩ Lâm)
 
三年不吃酒吹煙,
人生無病是真仙。
喜見南方連大勝,
一年四季都春天。
 
Tam niên bất ngật tửu xuy yên,
Nhân sinh vô bệnh thị chân tiên.
Hỷ kiến Nam phương liên đại thắng,
Nhất niên tứ quý đô xuân thiên.
 
Thuốc kiêng, rượu cữ đã ba năm,
Không bệnh là tiên, sướng tuyệt trần,
Mừng thấy miền Nam luôn thắng lớn,
Một năm là cả bốn mùa xuân.
(Hồ Chí Minh, bản dịch thơ Khương Hữu Dụng)
 
Lòng soi mơ ước, trào dông bể
Dạ cháy mưu toan, ngút lửa thành

Thắng, bại, anh hùng, không cứ luận
Mỹ Lương một trận, tử mà sinh!
                                  (Vũ Đình Liên)
 
                                                                  Bài viết của Trúc Âm
                                                                Tri thư đạt lễ - 知書達禮

Chủ Nhật, 23 tháng 8, 2026

LỄ THẤT TỊCH: "ĐẬU TƯƠNG TƯ" VÀ ĐẬU ĐỎ - Bài viết của Khánh Ly


    Bài thơ Tương tư, thủ bút của Thanh Đài nữ sĩHình ảnh: Bài thơ Tương tư, thủ bút của Thanh Đài nữ sĩ

Vào ngày lễ Thất Tịch, người ta thường nhớ đến Ngưu Lang - Chức Nữ, mối tình cách trở chỉ gặp nhau một lần mỗi năm. Trong văn hóa Trung Hoa, có một biểu tượng cũng gắn liền với nỗi nhớ thương ấy là hồng đậu 紅豆 - một loài đậu có hạt đỏ au, cứng như ngọc, từ lâu đã được xem là tín vật tình duyên, từng được thi nhân Vương Duy thời Đường khắc họa trong bài thơ "Tương tư" nổi tiếng:            

紅豆生南國,
春來發幾枝。
願君多採擷,
此物最相思。

Phiên âm:

Hồng đậu sinh Nam quốc,
Xuân lai phát kỷ chi.
Nguyện quân đa thái hiệt,
Thử vật tối tương ti (tư).

Dịch thơ:

Nước Nam sinh đậu đỏ
Xuân về nở cành xinh
Chàng ơi hái nhiều nhé
Nhớ nhau tha thiết tình.

(Bản dịch thơ Hải Đà)

Từ đây, hồng đậu được gọi là đậu tương tư, dần trở thành biểu tượng cho tình yêu và nỗi nhớ. Người xưa tin rằng hạt đậu đỏ cứng như ngọc, vỏ đỏ như trái tim, gửi gắm được tâm ý “tâm tâm tương ấn”, tức hai trái tim in dấu vào nhau. Cũng có truyền thuyết kể rằng vào thời Hán, có một chàng trai bị ép đi lính, người vợ của anh ngày ngày ngóng trông dưới gốc cây ở cổng làng, khóc đến nỗi ra máu mà qua đời. Sau khi người vợ mất, trên cây bỗng dưng kết thành những trái có màu đỏ rực, người ta cho rằng đây chính là những giọt huyết lệ của người vợ và gọi nó là "hồng đậu" hay "tương tư tử".

Ngày nay ở Việt Nam, truyền thông thường nhầm lẫn loại đậu này với đậu đỏ (Adzuki) dùng nấu chè. Thực ra, đậu tương tư (Adenanthera pavonina) hay còn gọi muồng cườm vốn là loại đậu hạt cứng, có độc tính mạnh, chỉ dùng làm trang sức như vòng tay cầu duyên, chúc bình an hoặc trừ tà,... chứ không ăn được. Ở Trung Quốc, từ xưa đến nay chỉ ghi nhận phong tục xâu hạt cầu duyên, tặng vòng hạt vào lễ Thất Tịch mà thôi. Tục ăn chè đậu đỏ vào lễ Thất Tịch ở Việt Nam là ảnh hưởng của truyền thông hiện đại, không liên quan gì đến tích thơ hay biểu tượng hồng đậu tương tư trong văn hóa cổ truyền.

Nhân ngày lễ Thất Tịch, chúc mọi người luôn bình an, khỏe mạnh, người thương ai thì gặp, kẻ nhớ ai thì gần, ai chưa có người thương sẽ gặp người đúng lúc:

"Chữ đồng lấy đấy làm ghi,
Mượn điều thất tịch mà thề bách niên."

                                                                     Bài viết của Khánh Ly