PHẠM HUỲNH TAM LANG: HUYỀN THOẠI KHIẾN CẢ BÓNG ĐÁ VIỆT NAM NGẢ MŨ - Theo iThethao TV

Hơn nửa thế kỷ qua, bóng đá Việt Nam đã chứng kiến biết bao tài năng xuất chúng, những con người góp công đưa nền bóng đá nước nhà từng bước khẳng định vị thế. Nhưng giữa rất nhiều huyền thoại ấy, Phạm Huỳnh Tam Lang luôn chiếm một vị trí đặc biệt. Ông không chỉ là một trung vệ xuất sắc, một nhà cầm quân tài ba mà còn là hình mẫu hiếm có về nhân cách, sự khiêm nhường và tinh thần trách nhiệm. Với đồng nghiệp, ông là người đáng kính. Với các thế hệ cầu thủ, ông là người thầy tận tụy. Còn với người hâm mộ, ông là biểu tượng của một thời bóng đá đẹp, nơi tài năng luôn song hành cùng đạo đức và sự tử tế. Khi ông qua đời ngày 2/6/2014, bóng đá Việt Nam mất đi một cây đại thụ, nhưng những giá trị ông để lại vẫn còn nguyên vẹn trong lòng những người yêu môn thể thao vua.

CHUYỆN PHIẾM VỀ “GÁY, HÓT, HÚ…” – La Thuỵ ghi chép lại

Anh em trong gia đình chúng tôi, khi gặp nhau hay trêu ghẹo nhau về chữ nghĩa. Vào lúc cháu gái tôi Ý Nhi (con gái đầu của chú Lợi) lấy bằng tiến sĩ về Hoá dầu ở Hoa Kỳ. Chúng tôi họp mặt để chúc mừng cháu cùng trò chuyện rôm rả.
Chú út Vững mới nói: “lần này, anh Lợi tha hồ gáy to chơ hè…”. Chú Lợi trả lời “con gái đậu tiến sĩ là niềm tự hào, nhưng có chi mô mà gáy…”. Chú Vững mới nói: “Khi đặt tên cho con gái là Ý Nhi, anh Lợi đã muốn gáy rồi, không phải trong bản dịch Chinh phụ ngâm có câu thơ:. ‘Ý Nhi đã gáy trước nhà líu lo’ đó sao !”. */1

PHÍA ĐÔNG VỀ, ĐA ĐOAN, NGẪU KHÚC ĐỒNG DAO – Thơ Tịnh Bình

   

PHÍA ĐÔNG VỀ...

 

Có điều gì trong mắt phố sáng nay

Khẽ đông về chênh chao lối nhỏ

Khăn sương trắng choàng bờ vai gió

Se sắt hàng cây rụng chiếc lá khô gầy

 

Có điều gì vương ánh mắt nồng say

Ly cà phê sớm ngập ngừng sợi khói

Quán cóc leng keng gọi mùa ấm lạnh

Thanh âm phố phường chào ngày mới tinh khôi

 

Ta tìm gì trên lối phố sớm mai

Sương bảng lảng vệt nâu trầm mái ngói

Vỉa hè thoảng bâng quơ lời rao nhỏ

Chẳng gánh hàng hoa sao vương vấn bồi hồi

 

Phía đông về... thương lắm một bờ vai

Bên bếp ấm ngọn lửa hồng nồng đượm

 

Ô cửa khép tiếng chim về đâu đó

Như lòng ta rộn rã sớm mai thơm...

 

NHÀN CA - La Thuỵ cùng thi hữu

NHÀN CA

 

Thoáng chốc đầy vơi bóng nguyệt tá
Thu tàn xuân tạ ánh xuân qua
Gõ bồn Trang Tử mơ hồ điệp
Vung gậy Xích Tùng mộng Tố nga
Chuốc chén lung linh trời ảo diệu
Gieo vần sóng sánh đất giao hoà
Ung dung tự tại cười khinh khoái
Hào sảng ngân vang khúc tráng ca                                                             
                                         La Thuỵ      

CÓ NGƯỜI NÓI CỔ LONG GIỎI ĐẶT TÊN NHÂN VẬT NAM, KIM DUNG GIỎI ĐẶT TÊN NHÂN VẬT NỮ? - Theo trang Bán Quyển Giang Hồ

Trước tiên, hãy đặt hai cái tên cạnh nhau: Tây Môn Xuy Tuyết và Nhậm Doanh Doanh.

Nếu tra cứu nguồn gốc của hai cái tên này trong sách, kết quả lại trái ngược nhau. “Nhậm Doanh Doanh” có thể tìm thấy xuất xứ trong bài thơ cổ 《Cổ thi thập cửu thủ》, với câu “盈盈一水间，脉脉不得语” (Cách nhau một dòng nước trong veo, nhìn nhau trìu mến mà chẳng thể nói lời nào). Còn “Tây Môn Xuy Tuyết” thì không thể tra ra. Dù lật tung bất kỳ sách cổ nào cũng không có. Cái tên ấy là do Cổ Long tự nghĩ ra, như thể nặn nó từ hư không.

Một cái có nguồn gốc, một cái không. Đây chính là câu trả lời cho toàn bộ vấn đề.

Cái gọi là “Cổ Long giỏi đặt tên nam, Kim Dung giỏi đặt tên nữ” về bản chất là hai kỹ thuật hoàn toàn khác nhau: một người tạo dựng ý cảnh, một người vận dụng điển tích.

LA THUỴ QUA CÁI NHÌN CỦA GOOGLE (CÓ SỬ DỤNG AI)

Vừa qua, do tôi dùng phần mềm CCleanner để quét virus cho laptop, nhưng không lưu lại đường link trang Web blog Nỗi Niềm nên không tìm được trang Web blog. Vào đường link “lathuy.blogspot.com” mãi vẫn không được, tôi vào Google tra La Thuỵ thì có thông tin như sau:

BẤT KHẢ TƯ NGHỊ (不可思議)

 Chân trời hiện tượng của hố đen là vật tự thể bất khả tri.

 

“Bất khả tư nghị” hay còn có cách đọc khác là  “Bất khả tư nghì”.  Đây là một từ trước đây, khi đọc sách văn học hoặc sách triết học, chúng tôi hay gặp. Hôm nay, chúng tôi tiện tay tra Google (có dùng AI), thì Google trả lời khá rõ ràng và đầy đủ.

 

Trong Phật giáo Hán truyền, “Bất khả tư nghị” có hai nguồn gốc và ý nghĩa:

1. Những điều kỳ lạ, hiếm có, tuyệt diệu, những kỳ tích mà người bình thường không thể ngờ tới.

Tiếng Phạn: आश्चर्य (āścarya).

Tiếng Pali: acchariya.

 

Cũng được gọi là 不思議 (bất tư nghị), 摩诃不思议 (Ma-ha bất tư nghị), 摩诃不可思议 (Ma-ha bất khả tư nghị), 稀有 (hy hữu).

Có thể dùng để chỉ trí tuệ và thần thông của Phật.

NHÀ THƠ LÂM QUAN SONG MỘC THỊ (林官 双木氏)

(Hình ngày giỗ nhà thơ Lâm Quan Song Mộc Thị tại từ đường họ Lâm ở Lagi)

Ông Lâm Hồng Lân, con trai nhà thơ Lâm Quan Song Mộc Thị, là hội viên chi hội UNESSCO Thơ Đường Luật thị xã La Gi. Chúng tôi thường được Ông Lâm Hồng Lân mời đến từ đường họ Lâm khi sinh hoạt định kỳ hàng tháng.
Đến từ đường họ Lâm, chúng tôi thấy 2 câu thơ khắc hai bên cổng.
 

Trường an cư phước lộc.!

Xuân sắc đại Vinh hoa.

 
Hỏi ông Lâm Hồng Lân về tác giả 2 câu thơ và ý nghĩa, chúng tôi biết tác giả chính là ông Lâm Thiên Viên, thân phụ nhà thơ Lâm Quan Song Mộc Thị.
Hai câu thơ này được ông Lâm Quan khắc hai bên cổng vào nhà tự họ Lâm bây giờ. Bên trên cổng khắc chữ Lâm Thiên Viên công tự, thể hiện muôn đời vĩnh cữu của chung tộc họ Lâm.

BÓNG QUÊ – Thơ Lê Kim Thượng

   

Bóng  Quê

 

1.

Bao năm người mới quay về

Tìm làng xóm cũ, tình quê ngập lòng…

Đò ngang rời bến rạng đông

Nắng vàng soi bóng xuống dòng sông sâu

Trời xanh, xanh thẳm một màu

Bãi ngô tươi lá, ruộng dâu xanh trời

Bồng bềnh lãng đãng mây trôi

Dậy mùi hương đất, gió xuôi ngọt lành

Con đường nhỏ, lũy tre xanh

Ngã nghiêng bóng nắng, chòng chành tỉnh say

Đồng vàng thẳng cánh cò bay

Em tôi gánh lúa, gánh đầy ước mơ

Cánh diều bay bổng vào thơ

Cánh cò cõng nắng đơn sơ một mình

Nắng qua kẽ lá lung linh

Rơi trên áo tím chung tình tươi xinh…

 

2.

Bâng khuâng đồng vắng một mình

Hình như lòng đã say tình chơi vơi

Người về giờ đã cuối đời

Bên sông rụng tím một trời hoa Mua…

Quê hương mưa nắng hai mùa

Mẹ già gánh cả nắng mưa vơi đầy

Áo tơi, nón lá, vai gầy

Lo toan cơm áo những ngày… xa xưa

Mẹ đi cùng nắng, cùng mưa

Tảo tần, vất vả sớm trưa lưng còng

Một đời ngô lúa nghề nông

Mồ hôi đổ xuống cánh đồng vàng tươi…

Nhớ hoài nỗi nhớ khôn nguôi

Nhớ hình bóng mẹ trong tôi nhớ hoài

Nợ Người chữ Hiếu không phai

Một bông hồng trắng… con cài Vu Lan…

  

                    Nha Trang, tháng  10. 2026 

                             Lê Kim Thượng

GIAI THOẠI VĂN CHƯƠNG: VŨ VÔ MÔN HỘ NĂNG LƯU KHÁCH – Bài viết của Đỗ Chiêu Đức

 

                      

                                                                      Tác giả Đỗ Chiêu Đức                                            

 

Một hôm, khi vừa giảng xong bài và lớp cũng vừa tan học, thì trời đổ mưa, các sinh đồ không về được. Nên cụ đồ Đàm Thận Huy mới ra một vế đối như sau để cho các học trò đối lại cho vui và cũng để thử tài của các học trò mình. Vế ra như sau :

Vũ vô kiềm tỏa năng lưu khách, 雨無鉗鎖能留客,

Có nghĩa : 
      

Mưa không cần phải cầm cọng gì cả mà vẫn giữ được khách ở lại

(Kiềm là Cây Kềm. Tỏa là Khoá. nên KIỀM TỎA là Kềm khóa lại, ý chỉ hết lòng giữ khách lại, Miền Nam nói là CẦM CỌNG).

“JAMES DEAN HÙNG PHÓ TƯỚNG” CỦA “TRẦN ĐẠI” TRONG TIỂU THUYẾT “ĐIỆU RU NƯỚC MẮT” CỦA NHÀ VĂN DUYÊN ANH – Bài viết của Truc Dinh

Đọc trên Facebook của anh Tiến Chỉnh thấy tin anh Hùng, tức Hùng Bò, người được nhà văn Duyên Anh đưa vào trong tiểu thuyết “Điệu ru nước mắt” với tên James Dean Hùng vừa mới qua đời ở Sài Gòn. James Dean Hùng là một nhân vật đặc biệt trong giới du đãng Sài Gòn sinh năm 1944...! Đó là một tay du đãng có bằng Tú tài Tây (Baccalauréat Deux thường gọi tắt là Bac. deux), tức xuất thân con nhà giàu, có học, rồi bỏ nhà đi hoang gia nhập vào chốn giang hồ. James Dean Hùng là cánh tay mặt của Lê Văn Đại, tức Đại Cathay, trùm du đãng Sài Gòn thập niên 60-70 của thế kỷ trước ở Sài Gòn.

HUYỀN THOẠI PHẠM VĂN RẠNG: NGƯỜI GÁC ĐỀN VIỆT NAM TỪNG KHIẾN VUA BÓNG ĐÁ PELE BÓ TAY! - Theo iThethao TV

Trong lịch sử bóng đá Việt Nam, có những cái tên chỉ cần nhắc đến cũng đủ khiến bao thế hệ người hâm mộ bồi hồi, tự hào. Phạm Văn Rạng chính là một huyền thoại như thế! Ông không chỉ là một thủ môn xuất sắc của bóng đá Việt Nam mà còn từng khiến giới chuyên môn và truyền thông quốc tế phải dành sự ngưỡng mộ. Biệt danh “Lưỡng thủ vạn năng”, hay danh xưng “Đệ nhất thủ môn Á châu” cùng những câu chuyện được lưu truyền về tài năng của ông đã tạo nên một tượng đài đặc biệt trong ký ức bóng đá nước nhà.

DÒNG ĐỜI – Thơ Lê Kim Thượng

   

Dòng Đời

1.

Đưa tay vuốt mái tóc em

Sợi thương, sợi nhớ nhẹ mềm trong anh

Tiếng em giọng nói thanh thanh

Dịu dàng hai tiếng “Em…Anh…” ngọt ngào

Giữ tình chẳng để hư hao

Sắt son thề hẹn trước sau một lòng

Tặng en chín chín đóa hồng

Tình yêu tha thiết tấm lòng tinh khôi

Gió đưa tà áo buông lơi

Trắng màu trinh nữ, mây trời bay bay

Thề bồi “Muối mặn… gừng cay…”

Đậm đà tha thiết đắm say tình nồng

Tình yêu, yêu thật một lòng

Vượt qua gian khổ chờ mong tháng ngày

Người yêu nửa tỉnh, nửa say

Nụ hôn đằm thắm, vòng tay ấm nồng…

 

2.

Còn gì nhớ nhớ mong mong

Cuộc tình rơi xuống giữa dòng đời trôi

Con tim thao thức bồi hồi

Sao nghe tê tái đơn côi một mình

Lỡ vay em một mối tình

Trăm năm chưa trả, riêng mình, riêng đau

Bao giờ cho hết mưa Ngâu

Ngưu Lang – Chức Nữ qua cầu thành đôi

Xưa rồi lâu lắm xa xôi

Một thời hạnh phúc, một thời yêu xa

Ngày em làm vợ người ta

Thơ tình gói lại làm quà trao tay…

Mừng vui gặp lại hôm nay

Vẹn nguyên kỷ niệm những ngày thương đau

Mười năm mới gặp nhau

Tóc xưa nay đã bạc màu thời gian…

 

                              Nha Trang, tháng  07. 2026

                                    LÊ KIM THƯỢNG

CUNG TIẾN VÀ BẢN NHẠC HOÀNG HẠC LÂU – Bài viết của Đỗ Viết Thanh

Cung Tiến là một nhạc sĩ tài hoa của âm nhạc miền Nam, một trí thức trầm lặng, một nhà phê bình  nghiên cứu và dịch thuật (ký tên Thạch Chương) khi cộng tác với nhóm Sáng Tạo. Cung Tiến không chỉ là một nhạc sĩ, ông là nhà trí thức nghệ thuật có mối quan tâm rộng lớn hơn âm nhạc.

Ông bắt đầu sáng tác nhạc lúc còn rất trẻ, năm 15 tuổi đã viết Thu Vàng và Hoài Cảm, tuyệt tác âm nhạc.

HUYỀN VŨ - NGƯỜI TƯỜNG THUẬT ĐÁ BANH HẤP DẪN QUA ĐÀI PHÁT THANH SÀI GÒN TRƯỚC 1975 – Văn Quang

Nhớ Huyền Vũ

Bài viết của nhà văn Văn Quang (1). Xin chia sẻ lại trong lời cảm ơn.                                                                                 

                                                                                  Trịnh Anh Khôi

Đã từ lâu, tôi (Văn Quang - TAK chú thích) vẫn đinh ninh rằng “ai cũng có thể thay thế được, dù cho đó là một thiên tài”. Nhưng đến hôm nay thì tôi nghĩ khác: “Có một người mất đi mà khó có ai thay thế được”.

Và cũng chắc chắn đã có khá nhiều bài viết về ông Huyền Vũ. Nhưng người ở Sài Gòn thì chưa chắc đã có ai viết về sự kiện này. Tuy nhiên, cũng không phải vì thế mà tôi viết về ông, tôi viết vì có một bổn phận thôi thúc phải viết, một tiếng nói của người hiện còn đang sống ở Sài Gòn tưởng nhớ và thương tiếc ông. Tôi không là đại diện cho ai cả, tôi viết với tính cách của một “fan” của ông cùng với một số bạn bè tôi, với nỗi tiếc thương.

QUAN PHU 鰥夫 – Theo trang “Ngày ngày viết chữ”

Hôm trước giới thiệu từ “tục huyền”, có bạn nói mình biên từ “quan phu” nữa nha, nên giờ có bài này.

“Quan phu”, chữ Hán viết là 鰥夫, trong đó:

– Quan là người goá vợ, Hán Việt tự điển của Thiều Chửu giảng “người goá vợ, người lớn tuổi mà không có vợ”. Trong bản Gia huấn ca (được cho là) của Nguyễn Trãi có câu:

Thương người quan quả cô đơn,

Thương người lỡ bước lầm than kêu đường*.

Trong đó “quan” 鰥 là người goá vợ, “quả” 寡 là người goá chồng, “cô” 孤 là mồ côi cha mẹ, “đơn” 單 (chính ra là “độc” 獨 nhưng vì niêm luật thơ mà ở trên dùng “đơn”) là già không con cái. “Quan quả cô độc” được gọi là “tứ cùng” (四窮), tức bốn nhóm người có tình cảnh đáng thương hơn cả theo quan niệm xưa.

– Phu là chồng, người chồng, người đàn ông như phu thê (夫妻) là vợ chồng, vị hôn phu (未婚夫) là chồng chưa cưới, tiều phu (樵夫) là người đốn củi.

“Quan phu” là người đàn ông goá vợ, cũng có thể chỉ người đàn ông lớn tuổi mà không có vợ. Việt Nam tự điển của Lê Văn Đức và Lê Ngọc Trụ giảng “người đàn ông độc thân, ở một mình, không vợ”. Ứng với “quan phu” là “quả phụ” (寡婦), nghĩa là người đàn bà goá chồng.

Bài Hạ trung tiếp đáo khuê vi hung tấn ai cảm kỷ thực (Giữa mùa hạ nhận tin vợ mất, ghi lại nỗi đau buồn) của Phan Huy Ích có câu:

Ky tình bôn phó vị tri kỳ,

Thiên lý quan phu trường uất kết.

 

羈情奔訃未知期，

千里鰥夫腸鬱結。

 

Tạm dịch: 

  

Thương xót nơi xa nào bày tỏ,

Ngàn dặm quan phu dạ kết sầu.

….

* Cũng có bản chép “Thương người đói rét/đói rách lầm than kêu đường”.

                                                       Theo trang “Ngày ngày viết chữ”

GIÁO SƯ HOÀNG XUÂN HÃN, NGƯỜI CÓ HỌC THỨC THẬT, GIỎI THẬT KHI LÀM LÃNH ĐẠO - Nguyễn Thị Bích Hậu

Người trong hình là giáo sư Hoàng Xuân Hãn, nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục và mỹ thuật của chính phủ Trần Trọng Kim năm 1945. Thành tựu của cụ trong 4 tháng làm Bộ trưởng ngắn ngủi là làm ra cho nước ta chương trình trung học đầu tiên dạy bằng Việt ngữ. Cụ cũng là người làm ra cuốn sách các danh từ khoa học bằng tiếng Việt đầu tiên giúp người Việt có các từ này để sử dụng tới bây giờ. 

 

Khi người tài làm Bộ trưởng Giáo dục, trong 4 tháng họ làm được gì?

 

Cụ Hoàng Xuân Hãn sinh năm 1908, quê làng Yên Hồ, huyện La Sơn, Đức Thọ, Hà Tĩnh. Thuở nhỏ cụ học chữ Hán và chữ Quốc ngữ tại nhà. 18 tuổi, cụ đậu bằng Thành chung, ra HN học trung học tại trường Bưởi, sau đó 19 tuổi cụ chuyển qua học Toán ở trường Lycée Albert Sarraut. Một năm sau, cụ đỗ thủ khoa tú tài toàn phần Pháp và nhận học bổng qua Pháp học. Cụ theo học tại trường Bách khoa Paris, sau đó học trường École Nationale des Ponts et Chaussées (Trường Cầu đường Paris). Từ năm 1934 đến năm 1936 Hoàng Xuân Hãn trở lại Pháp sau 4 tháng về nước, học và đậu cử nhân toán 1935 và thạc sĩ toán 1936 tại khoa Toán trường Đại học Sorbonne.

Học cao hiểu rộng, năm 1936 cụ về nước dạy trường Bưởi, hoàn tất cuốn Danh từ khoa học đầu tiên của VN, "một công trình rất đặc sắc để “khai đường mở lối” cho nền học thuật bằng tiếng Việt và chữ Quốc ngữ. Năm 1942, sách ra đời. 

 

ĐỒNG ÂM MINH TINH 明星, 銘旌 - Tri thư đạt lễ

Trong tiếng Việt, minh tinh là một từ vựng đặc biệt với hai nguồn gốc và hai nét nghĩa hoàn toàn khác nhau, với một nghĩa dùng để chỉ người nổi tiếng, nghĩa còn lại thì liên quan đến nghi thức tang lễ truyền thống.

Theo ý nghĩa quen thuộc được sử dụng rộng rãi hiện nay, minh tinh được viết là 明星. Trong đó, Minh 明 có nghĩa là sáng sủa; còn Tinh 星nghĩa là ngôi sao. Ban đầu trong sách cổ Trung Quốc, minh tinh dùng để chỉ sao Kim, tức thần Vệ Nữ. Trải qua quá trình phát triển ngữ nghĩa, từ này được dùng để chỉ những phụ nữ nổi tiếng trong xã hội, rồi mở rộng để gọi những người có sức ảnh hưởng trong một lĩnh vực nhất định như diễn viên, ca sĩ, nghệ sĩ hay vận động viên nổi tiếng. Tiếng Việt đã tiếp nhận trọn vẹn lớp nghĩa này. 

Và, ít người biết rằng, trong tiếng Việt còn có một chữ minh tinh khác, được viết là 銘旌.
 

                    

Minh 銘 nghĩa là khắc, ghi chép. Bài "bi minh" khắc trên bia mà ta nghe chính là chữ Minh này. Tinh 旌 là lá cờ, gặp trong từ tinh kỳ. Minh tinh theo nghĩa trên chỉ một dải lụa buộc vào cành tre, trên đó ghi thông tin như tên họ, thụy hiệu, chức tước, học vị của người đã khuất. Theo phong tục xưa, minh tinh được dựng ở phía đông linh sàng. Khi đưa tang, người ta cầm minh tinh đi trước quan tài, đến lúc hạ huyệt thì phủ dải lụa ấy lên quan tài.

                       

Ngày nay, minh tinh với ý nghĩa này ít được sử dụng hơn, dẫu vậy thì dấu vết của lớp nghĩa này vẫn còn được lưu giữ trong văn học dân tộc:

“Cóc chết lại có minh tinh,

Thất nghiệp nằm đình có trống cầm canh.”

                                                    (Ca dao)

 

“Non nước tan tành hệ bởi đâu?

Rầu rầu mây bạc cõi Ngao Châu

Ba triều công cán vài hàng sớ,

Sáu tỉnh cương thường một gánh thâu.

Ải Bắc, ngày trông tin nhạn vắng,

Thành Nam đêm chạnh tiếng quyên sầu.

Minh tinh chín chữ lòng son tạc,

Trời đất từ đây mặc gió thâu!”

                             (Nguyễn Đình Chiểu)

                                                       Theo Tri thư đạt lễ - 知書達禮