Ai nói theo tiếng thuần Việt (quốc âm, còn gọi Nam
âm), ai nói theo âm HV (Hán-Việt), thảy đều tôn trọng. NHƯNG cho phép tôi quí mến
cách nói THUẦN VIỆT hơn (trong trường hợp tiếng thuần Việt và âm HV cùng
nghĩa), quí hơn hẳn!/1/ "CUỐN" - "Quyển"
"Quyển", trong "quyển sách", là
cách gọi dựa vào chữ Hán, là âm HV của 卷.
Trong khi đó, "CUỐN" là tiếng thuần Việt, hoàn toàn nằm ngoài hệ thống
HV của chữ Hán!
Trong chữ Hán có "quyển nhì" 卷二 , "quyển tam" 卷三; trong khi đó tiếng Việt gọi là "CUỐN
hai", "CUỐN ba".
/2/ "GIÙM" ("GIÚP") - "Hộ"
Quí bạn vẫn thường nghe: "nhờ làm giùm (làm
giúp)", "nói giùm", "thu giùm (thu giúp)".
"GIÙM", "GIÚP" hoàn toàn là tiếng thuần Việt, KHÔNG phải âm
HV!
Rồi, trong khi đó bạn lại nghe: "làm hộ",
"nói hộ", "thu hộ". Từ đâu ra "hộ"? Bạn có ngờ nổi,
"hộ" chính là âm HV của 護,
dựa vào chữ Hán đó đa!
/3/ "LẺ" - "Linh"
Tỉ như đọc "305" là "ba lẻ năm", lại
nghe "ba linh năm". Có phải "lẻ", "linh" thuộc về
phương ngữ trong Nam, ngoài Bắc? Không phải!
Trong chữ Hán, có khoảng 50 ký tự viết khác nhau nhưng
đều đồng âm "linh", đồng âm lủ khủ. Trong đó có ký tự 零 "linh", nghĩa gì vậy?
Chữ Hán viết 三 零 五,
kéo theo âm HV là "tam linh ngũ" (305). "Linh" là âm HV của
零, nghĩa là "LẺ"
trong tiếng thuần Việt!
Không phải phương ngữ gì hết trơn, ở đây, "LẺ"
là tiếng thuần Việt, cùng nghĩa với "Linh" là âm HV (dựa vào chữ Hán)
đó đa!
Chúng ta nói "tiền lẻ", đồng nghĩa trong chữ
Hán đọc là "linh tiền" (零 錢). Có ai ở ngoài Bắc , mặc dù gọi "ba linh
năm" (305, tức "ba lẻ năm"), đi gọi... "linh tiền"
không? Không! Mà đều gọi "tiền lẻ", "LẺ"!
* Thấy gì?
"LẺ" đã là tiếng thuần Việt trong cả nước.
Cũng như "CUỐN", "GIÙM" ("GIÚP") đều đã là tiếng
thuần Việt trong cả nước.
Rồi, do chịu ảnh hưởng Hán hóa trong ngôn ngữ, đem tiếng
thuần Việt có sẵn ... sửa theo âm HV từ lúc nào đó, rất lâu, riết "nhập
tâm" nói hoài đã thành quen miệng.
Thời may, cũng vẫn còn trong tiềm thức về tiếng thuần
Việt. Thành thử vẫn còn giữ lại cách nói "tiền lẻ" (chớ không
"linh tiền").
-------
Tiếng thuần Việt KHÔNG nằm trong âm HV, trước đây được
ghi bằng CHỮ NÔM. Như chữ Nôm 𥘶
(đọc là LẺ), 𢩾
(đọc là GIÚP), 𡑓
(đọc là GIÙM), 卷
(đọc là CUỐN, theo cách thức dị âm đồng nghĩa với "quyển").
Nguyễn Chương-Mt
