MỘT CHỮ, NỬA THẾ KỶ TRANH CÃI VỀ ĐÔI CÂU ĐỐI NỔI TIẾNG Ở ĐỀN KIẾP BẠC - Nguyễn Hồng Lam

 Tiến sĩ Nguyễn Xuân Diện giới thiệu bài viết của Nguyễn Hồng Lam

                         

Đây là đôi câu đối rất nổi tiếng, trước hết vì nó rất hay mà lại rất ngắn. Tác giả của đôi câu đối là Tam nguyên Thám hoa Vũ Phạm Hàm là một người hay chữ bậc nhất hồi đầu thế kỷ XX. Nổi tiếng nữa là vì có một dị bản khác là "thung thanh" gây ra cuộc tranh cãi liên miên trên khắp các mặt báo trong hơn nửa thế kỷ qua. Vậy "thu thanh"(Tiếng mùa thu, cũng là tiếng binh đao) hay là "thung thanh"(Tiếng đóng cọc).
 

萬 劫 有 山皆 劍 氣

六 頭 無 水不 秋 聲

 

Vạn Kiếp hữu sơn giai kiếm khí,

Lục Đầu vô thủy bất thu thanh

 
Dịch nghĩa:
 

Vạn Kiếp có ngọn núi nào thì đều vương hơi kiếm

Lục Đầu không con nước nào không vang tiếng đao binh.

                                                                            Nguyễn Xuân Diện

CÂU ĐỐI TẾT XƯA VÀ NAY - La Thụy sưu tầm và biên tập

              

                                     La Thụy

           CÂU ĐỐI TẾT XƯA VÀ NAY

                        La Thụy sưu tầm và biên tập

    Tiêu đề của bài viết là CÂU ĐỐI TẾT nhưng hình minh họa đầu tiên không phải là câu đối và cũng không đề cập gì đến Tết. Hơn nữa, hình thức trình bày lại bất cân phương như dạng thơ lục bát. Vâng, đó chính là hai câu: “Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận. Đình tiền tạc dạ nhất chi mai” trích trong bài thi kệ “Cáo Tật thị chúng” của Mãn Giác Thiền sư. Tuy không phải là câu đối nhưng chữ thư pháp quá đẹp. Hơn nữa ý thiền tràn ngập, hương xuân thơm ngát nên tôi đưa lên trên các câu đối khác.

           

             Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận

             Đình tiền tạc dạ nhất chi mai

                          (Mãn Giác thiền sư)

                       

                     Nguyễn Tôn Nhan 

                       (1948 - 2011)

      

   

  

  

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                            Lộc tiến vinh hoa gia đường thịnh

                            Phúc sinh phú quý tử tôn vinh

Ở câu đối này, chữ PHÚ (富) trong vế đối thứ hai (phía trái), người viết thư pháp viết nhầm thành chữ PHÚC (福)

Không những chỉ riêng câu đối này, một số câu đối khác cũng không được chuẩn lắm.

Ví dụ câu đối: “Xuân tha hương sầu thương về QUÊ mẹ / Tết xa nhà buồn bã nhớ QUÊ cha”, bị lặp từ QUÊ và cùng thanh bằng trong mỗi vế. Nếu chỉnh lại ĐẤT MẸ thì đối chuẩn hơn.

Hoặc câu: “Niên hữu tứ thời xuân VI thủ / Nhân sinh bách hạnh hiếu VI tiên”. Câu đối gốc vốn là "xuân TẠI thủ"

Nhìn chung, ngoài những câu đối của các nhà nho, nhà thơ nổi tiếng, vẫn còn một số câu đối còn chưa chỉnh về từ loại, về ý, về thanh, … tôi sưu tầm và tải lên để thư giản trong những ngày cuối năm. Chúc quý bạn có nhiều niềm vui nhé!

                                                           La Thụy sưu tầm và biên tập

VỀ CÂU ĐỐI “THIÊN TĂNG TUẾ NGUYỆT NHÂN TĂNG THỌ...”

“天增岁月人增寿，

 春满乾坤福满堂”

Thiên tăng tuế nguyệt nhân tăng thọ

Xuân mãn càn khôn phúc mãn đường

 
 Ông hàng xóm của tôi khoe vừa được bạn ở Đồng Nai gửi tặng cho câu đối Tết rất ý nghĩa: “Thiên tăng tuế nguyệt nhân tăng thọ/ Xuân mãn càn khôn phúc mãn đường”. Một ông khác xem qua câu đối cho rằng ở đây có một chữ viết bị nhầm, đó là chữ thiêm nhầm thành chữ tăng. Mặc dù hai chữ này có nghĩa tương tự nhau, nhưng theo ông này thì chữ thiêm mới “đắt”. Xin quý báo giải thích giùm. 

                                    (Nguyễn Quang Thành, Hải Châu, Đà Nẵng)
*
- Câu đối Hán Nôm ở trên nếu chuyển qua quốc ngữ sẽ là “Trời thêm năm tháng, người thêm thọ/ Xuân khắp càn khôn, phúc khắp nhà”. Đây là một câu đối Tết hay. Tuy nhiên, ở vế đầu, người thì cho là “Thiên tăng tuế nguyệt nhân tăng thọ”, người lại cho rằng “Thiên thiêm tuế nguyệt nhân thiêm thọ”. Tăng hay thiêm? Giai thoại dân gian dưới đây sẽ trả lời câu hỏi này.
 
Cao Bá Quát là người giỏi tài văn thơ, từng tuyên bố thiên hạ có 4 bồ chữ thì riêng mình ông đã giữ hết 2 bồ! Lần đó ông về quê nhà ăn Tết, bà con quanh vùng nghe tiếng rủ nhau đến xin câu đối về trưng bày trong mấy ngày xuân. Bữa nọ có hai người cùng vào nhà ông gần như một lúc, chỉ trước sau một bước chân.
 
Người đến trước là một anh làm nghề đóng quan tài (hòm). Người đến sau là một chị mang bầu gần ngày sinh. Sau khi nắm “lý lịch” của từng người, họ Cao không phải suy nghĩ gì, phóng bút viết ngay câu đối cho anh thợ đóng quan tài: Thiên thiêm tuế nguyệt nhân thiêm thọ/ Xuân mãn càn khôn, phúc mãn đường (Trời thêm năm tháng, người thêm thọ/ Xuân khắp càn khôn, phúc khắp nhà).

NHỮNG CÂU ĐỐI THÚ VỊ: TỨ ĐẠI MỸ NAM 四大美男 – Phiếm luận của Đỗ Chiêu Đức

 

Học giả Đỗ Chiêu Đức

                                        
Trở lại với đề tài Tứ Đại Mỹ Nhân hay TỨ ĐẠI MỸ NỮ 四大美女. Thường người ta chỉ biết đến Tây Thi, Vương Chiêu Quân, Điêu Thuyền và Dương Quý Phi 西施、王昭君、貂蟬、楊貴妃 với các mỹ hiệu là Trầm ngư, Lạc nhạn, Bế nguyệt, Tu hoa 沉魚、落雁、閉月、羞花 , mà ta thường nói là các vẻ đẹp Cá lặn, Chim sa, Nguyệt thẹn, Hoa nhường! 

TỨ ĐẠI MỸ NỮ 四大美女

Trầm ngư, Lạc nhạn, Bế nguyệt, Tu hoa 沉魚、落雁、閉月、羞花 ,

(Tây Thi, Vương Chiêu Quân, Điêu Thuyền, Dương Quý Phi)    

Nhưng ít ai biết đến TỨ ĐẠI MỸ NAM 四大美男 thời cổ đại là ai, hay có biết thì cũng chỉ biết có hai người là Tống Ngọc  宋玉 và Phan An 潘安 mà thôi, còn Lan Lăng Vương Cao Trường Cung 蘭陵王高長恭 và Vệ Giới 衛玠 thì rất ít người biết tới, thậm chí chưa từng nghe tới!

四大美男 TỨ ĐẠI MỸ NAM

         

Chuyện kể...
       
Vào năm Hồng Võ triều Minh, có một khai quốc công thần về trí sĩ ở phủ Khai Phong tên là Lưu Nghĩa Nhân 劉義仁. Mặc dù có rất nhiều thê thiếp nhưng dưới trướng chỉ có một gái là Lưu Vũ Khê 劉雨溪, thông minh dĩnh ngộ, giỏi cả cầm kỳ thi họa, nên Lưu Nghĩa Nhân rất cưng chìu, vì thế mặc dù không có con trai, ông cũng rất hãnh diện về cô con gái giỏi giang nầy, và thầm mong là sẽ tìm được một chàng rể qúy cho xứng đáng với con gái mình.

CÂU ĐỐI TẾT QUÝ MÃO 2023 – Phiếm luận của Đỗ Chiêu Đức

Tiễn Nhâm Dần 2022 đón Qúy Mão 2023, đưa chúa sơn lâm uy vũ hung ác với các thiên tai dịch bệnh đi, để đón về em Qúy Mão hiền lành dễ thương dù là Thỏ hay Mèo gì đều rất biết nhỏng nhẻo với con người. Mong rằng trong năm tới thiên nhiên sẽ ưu đãi, xã hội sẽ an bình, chiến tranh sẽ chấm dứt để cuộc sống của mọi người dân được no ấm yên vui trong cảnh xuân tươi đẹp như câu đối sau đây:
               

有地有天皆麗日，  Hữu địa hữu thiên giai lệ nhật,                

無人無處不春風。  Vô nhân vô xứ bất xuân phong.

 

Có nghĩa:
      
- Nơi nào có đất có trời là nơi đó có nắng đẹp của mùa xuân;      
- Không người nào không nơi nào là không được gió xuân thổi đến!
     

NHỮNG CÂU ĐỐI THÚ VỊ TRƯỚC MIẾU THỜ ÔNG QUAN VŨ – Đỗ Chiêu Đức

Quan Thánh Đế Quân miếu vũ

          
QUAN THÁNH ĐẾ QUÂN MIẾU VŨ 關聖帝君廟宇 là nhóm từ chỉ chung các đền miếu thờ ông Quan Vũ 關羽 thời Tam Quốc. MIẾU VŨ 廟宇 là từ chỉ chung cho các "đình chùa miếu mạo"; nơi thờ cúng thần linh tiên phật. Nghĩa xưa MIẾU VŨ là nơi vua quan triều kiến hội họp; còn được gọi là LANG MIẾU 廊廟 hay TRIỀU ĐÌNH 朝廷, như trong bài hát nói Kẻ Sĩ của cụ Nguyễn Công Trứ có câu:
               

Trong LANG MIẾU ra tài lương đống.                 

Ngoài biên thuỳ rạch mũi can tương