GIAI ĐIỆU LÊ UYÊN PHƯƠNG: BÍ MẬT CỦA “NỖI BUỒN TRONG CUNG TRƯỞNG” - Bài viết của Ngu Yên

Phần lớn người yêu nhạc Lê Uyên Phương đến với ông qua cảm xúc: cái nồng nàn, cái khắc khoải, cái buồn da diết. Ít ai dừng lại để hỏi: bằng những thủ pháp âm nhạc nào mà ông tạo ra được hiệu ứng ấy? Nhưng chính khi đặt câu hỏi này, ta mới chạm tới một trong những bí mật thú vị nhất của hiện tượng Lê Uyên Phương, một bí mật mà ngay cả những nhạc sĩ bậc thầy đương thời cũng phải dừng lại suy sâu.
 

THANH THUÝ: TIẾNG HÁT LƯỠNG TÍNH ĐỘC NHẤT VÔ NHỊ - Long Phạm

Danh ca Thanh Thúy

Ở châu Á nói chung và Việt Nam nói riêng, nữ trầm (contralto) là loại giọng cực kì hiếm gặp. Nó ít xuất hiện hơn rất nhiều so với nữ trung (mezzo soprano) và nữ cao (soprano).
 
Các giọng nữ có âm vực trầm và âm sắc hơi tối như Khánh Ly, Bảo Yến, Thu Phương, Hoàng Quyên, Ngọc Anh, Thanh Lam, Uyên Linh, Hồ Ngọc Hà... thường bị nhầm là nữ trầm. Nhưng thực chất, họ vẫn là nữ trung.
Ca sĩ Bảo Yến còn cho rằng: "Tôi chưa thấy một nữ trầm nào ở Việt Nam".
 
Theo định nghĩa trong nhạc cổ điển, giọng nữ trầm được tạo bởi contre (trầm) và alto (cao) - do trước đây alto là thiếu niên nam hoặc castrato. Đây là giọng nữ trầm nhất, hát chủ yếu bằng giọng ngực. Giọng dày, trầm, khoẻ.
 
Đặc điểm của một nữ trầm gồm:
- Màu giọng rất dày, có độ sâu, nặng và tối (hơn nữ trung).
- Hát với man tone và có tính lưỡng tính (hermaphrodite), tức là có thể hát như một giọng nam cao.
- Tessitura (quãng hát thoải mái) nằm trên âm khu trầm và trung trầm.

Trong đó, tính lưỡng tính là tiêu chuẩn lớn cho một nữ trầm.
Xét theo các điều kiện trên, Thanh Thúy là nữ ca sĩ duy nhất ở Việt Nam từ trước đến nay sở hữu giọng nữ trầm.
Không giống với tất cả các nữ ca sĩ khác, âm vực của Thanh Thúy mở rộng xuống rất thấp. Cô có thể hát thoải mái, nhả chữ ở C3, C#3 và xuống tận A2, B2, ngang với âm vực của một giọng nam.

NHẠC SĨ PHẠM DUY KỂ VỀ HOÀN CẢNH SÁNG TÁC “ÁO ANH SỨT CHỈ ĐƯỜNG TÀ”

Cuối năm 1947, tôi từ Việt Bắc (Cao-Bắc-Lạng) xuống Khu Ba (Chợ Đại, Cống Thần) rồi có ý định đi theo Trần Văn Giàu vào Nam chiến đấu. Nhưng khi vào tới Thanh Hóa (Khu 4 - làng Quần Tín) thì tôi gặp tướng Nguyễn Sơn và ở lại đó, gia nhập Ban Văn nghệ của Trung đoàn 304. Tại đây tôi gặp Hữu Loan...
 

XUÂN BÍNH NGỌ, NHỚ VỀ NHỮNG TÁC PHẨM VỀ XUÂN BẤT HỦ - Chu Tất Tiến.

Từ những năm 1954, sau Hiệp Định Geneve, cứ mỗi độ Xuân về, những người từ miền Bắc vào miền Nam lại nhắc đến bài thơ Ông Đồ Già của Cụ Vũ Đình Liên, viết từ năm 1936. Bài thơ không nhắc một chữ nào đến Tết, nhưng độc giả biết ngay là Nhà Thơ đã diễn tả về những ngày Xuân với “hoa đào nở”. Bài thơ khá ngắn nhưng ngụ ý nói về cả môt kiếp người. Những câu mở đầu bài thơ được viết rất nhẹ nhàng: “Mỗi năm hoa đào nở. Lại nhớ ông đồ già. Bầy mực tầu giấy đỏ. Bên phố đông người qua. Bao nhiêu người thuê viết. Tấm tắc ngợi khen tài. Hoa tay thảo những nét. Như phượng múa, rồng bay” Rồi thời gian qua đi, đời sống văn minh hơn, những người dân thành thị với nếp sống xô bồ, đã không còn chuộng những nét bút “phượng múa, rồng bay” nữa, để ông Đồ, người của thế hệ cổ, cô đơn bên phố: “Nhưng mỗi năm mỗi vắng. Người thuê viết nay đâu? Giấy đỏ buồn không thắm. Mực đọng trong nghiên sầu...” Bốn giòng thơ tiếp theo, mỗi giòng chỉ có 5 chữ, nhưng độc giả có thể hình dung thấy cả một triết lý cao siêu về cuộc đời của một con người, không khác gì những chiếc lá rơi trong cơn mưa bụi: “Ông đồ vẫn ngồi đấy. Qua đường không ai hay. Lá vàng rơi trên giấy. Ngoài trời mưa bụi bay”. Và bốn câu kết thúc nói lên sự lạnh lùng của thời gian và lòng người: “Năm nay đào lại nở. Không thấy ông đồ xưa. Những người muôn năm cũ. Hồn ở đâu bây giờ?”

CHUYỆN TÌNH CỦA ĐÔI DANH CA TUẤN NGỌC, THÁI THẢO – Đàng Sa Long

Chuyện tình khó quên của danh ca Tuấn Ngọc bắt đầu khá muộn màng. Năm 1994, lúc 47 tuổi, danh ca Tuấn Ngọc mới nên giai ngẫu với ca sĩ Thái Thảo nhỏ hơn ông 14 tuổi. Và họ vừa có được một đám cưới ngọc trai đầm ấm.

Giọng hát của danh ca Tuấn Ngọc làm say mê hàng triệu khán giả khắp nơi. Những người khó tính nhất, khi nghe danh ca Tuấn Ngọc trình bày ca khúc trữ tình, cũng phải thừa nhận vị trí đáng kể của ông trong đời sống biểu diễn. Vây quanh danh ca Tuấn Ngọc có không ít giai nhân, nhưng “chuyện tình khó quên” của ông lại chỉ gắn bó một người phụ nữ duy nhất là ca sĩ Thái Thảo.

CA SĨ HOÀNG OANH VÀ NẾP SỐNG BÌNH DỊ - Quán Nhạc Vàng

Có thể nói Hoàng Oanh là điển hình của một nữ nghệ sĩ dù nổi tiếng nhưng vẫn giữ được cuộc sống bình dị. Những ai đã tiếp xúc với Hoàng Oanh đều có chung nhận xét rằng cô rất hiền, ăn nói từ tốn và tính tình đôn hậu.

Trong bài viết Hoàng Oanh – Tiếng Hát Của Giòng Thơ Nhạc Giao Duyên, tác giả Phạm Khanh đã có nhận xét: “Một cuộc đời nghệ sĩ không sóng gió. Hoàng Oanh đi hát, đi học, sống êm đềm trong hạnh phúc gia đình, trong tình bằng hữu và trong tình cảm nồng hậu của khán thính giả…” Trong suốt quãng thời gian ca hát hơn 20 năm ở miền Nam, khán giả yêu nhạc vàng biết đến ca sĩ Hoàng Oanh qua làn sóng điện, đài truyền hình, các dĩa hát, tờ nhạc và báo chí… và đặc biệt là cô không bao giờ hát ở phòng trà hay vũ trường thời trước năm 1975.

DANH CA TUẤN NGỌC NÓI VỀ BỐ VỢ PHẠM DUY - Tùng Ninh

Danh ca Tuấn Ngọc nói thẳng về bố vợ Phạm Duy: "Có một điều kỳ lắm"
Vừa qua, tại một livestream, danh ca Tuấn Ngọc đã nhắc về bố vợ mình là đại nhạc sĩ Phạm Duy.
Ông nói:
 
"Tôi càng hát nhạc Việt Nam, càng nghiên cứu nhiều về nhạc Việt tôi lại càng yêu nhạc sĩ Phạm Duy. Có một điều kỳ lắm, mỗi lần nhắc đến ông Phạm Duy tôi lại càng cảm động vì đối với tôi, cuộc đời này phải biết ơn ông.
Tôi biết ơn ông Phạm Duy vì không ai đem đến cho xứ sở Việt Nam một kho tàng âm nhạc lớn như ông. Ông Phạm Duy có một không hai.
Bây giờ AI có thể làm nhạc, làm được mọi thứ nhưng không bao giờ làm được như ông Phạm Duy. Chúng ta sẽ không bao giờ có được những người nhạc sĩ như Phạm Duy.
Tôi may mắn vì sinh ra ở thời kỳ vàng son của nền tân nhạc Việt Nam với những nhạc sĩ tài hoa như thế, cái mà giới trẻ ngày nay khó có được vì sinh ra hai thời khác nhau.
Từ thời còn trẻ, ông Phạm Duy đã viết được trường ca nói lên tình cảm dân tộc, con người Việt Nam, từ dân ca tới văn hóa, nghe mà rùng mình vì quá hay".

NHẠC BOLERO NGƯỜI BẠN TRI KỶ CHO TÂM TƯ NGƯỜI VIỆT - Đinh Hoa Lư

 Chớ bảo ta yêu nhạc bolero do tâm hồn ta quá “sến”, mà đây là tiếng lòng chân thật của ta vui buồn sẻ chia, chứ không kiêu kỳ cách biệt.

Tiếng lòng hay tâm tình hòa điệu với tình cảm quê hương, trăn trở qua bao thăng trầm khổ đau lịch sử hay nỗi than thở của dân mình.

                       

Buồn vào hồn không tên,

Thức giấc nửa đêm nhớ chuyện xưa vào đời

Đường phố vắng đêm nao quen một người

Mà yêu thương trót trao nhau trọn lời...

Để rồi làm sao quên?

Biết tên người quen, biết nẻo đi đường về

Và biết có đêm nao ta hẹn hò

Để tâm tư những đêm ngủ không yên...

BÙI GIÁNG VÀ “LỜI VĨNH BIỆT” – Tran Ho Dung

 

Nhà thơ Bùi Giáng qua nét vẽ của họa sĩ Trương Đình Uyên,

Bùi Giáng sinh ngày 17 tháng 12 năm 1926 tại làng Thanh Châu, xã Vĩnh Trinh, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam, là con thứ của ông Bùi Thuyên và bà vợ thứ hai là bà Huỳnh Thị Kiền nên được gọi là Sáu Giáng.
 

CA SĨ NHƯ QUỲNH SAU NĂM 1975 – Nguyễn Phú Yên

Ca sĩ Như Quỳnh và cha, ông Lê Văn Chánh.

Sài Gòn sụp đổ. Cuộc sống gia đình của ca sĩ Như Quỳnh cũng đảo lộn theo. Ca sĩ Như Quỳnh, tên thật là Lê Lâm Quỳnh Như, sinh năm 1970, quê ở Quảng Trị và chuyển vào Sài Gòn từ năm 1971. Khi Sài Gòn thất thủ, cô mới chỉ là một cô bé 5 tuổi.
    
Gia đình của Như Quỳnh rơi vào cảnh nghèo khó. Một trong những nguyên nhân là vì cha cô, ông Lê Văn Chánh, phải đi học tập cải tạo. Ông Chánh là một sĩ quan an ninh của quân đội VNCH.

TÔI YÊU TIẾNG NƯỚC TÔI, TỪ KHI MỚI RA ĐỜI, NGƯỜI ƠI! – Phạm Hiền Mây

I. TÌNH CA RA ĐỜI TRƯỚC KHI ĐẤT NƯỚC CHIA ĐÔI

Phạm Duy sáng tác Tình Ca vào năm một ngàn chín trăm năm mươi hai.
Tình Ca là tình yêu của một người Việt Nam đối với quê hương, đất nước Việt Nam của mình.
Yêu nước chính là yêu tiếng Việt, tiếng cha sanh mẹ đẻ, tiếng ầu ơ trưa hè, tiếng hò ơi ngoài đồng, cả tiếng khóc trẻ thơ lẫn tiếng cười đôi lứa, cứ thế, qua bao năm bao tháng, theo mệnh nước nổi trôi.
Yêu nước chính là yêu giang sơn gấm vóc, yêu  Trường Sơn hùng vĩ, yêu dòng Cửu Long xanh ngắt mơ màng, yêu bãi bồi sông Hồng, yêu lững lờ sông Hương, vốn từ ngàn xưa, trong cùng một dải nối liền tình nam nghĩa bắc.
Yêu nước chính là yêu giống nòi dân Việt, yêu những thôn nữ, những nông phu chân lấm tay bùn, yêu cả các triều đại xa xưa, biết thương dân và vì dân mà giữ gìn bờ cõi.
TÌNH CA không chỉ là một ca khúc về tình yêu, tình yêu non nước, mà TÌNH CA còn là một bài thơ, bài ca dao, dân ca, mượt mà, ngọt ngào, dịu dàng và vô cùng sâu lắng.

GIẢI MÃ MỘT GIAI THOẠI VỀ TRỊNH CÔNG SƠN – Bùi Chí Vinh

 

Nhạc sĩ Trịnh Công Sơn (1939-2001)

Gạt qua một bên nỗi sầu muôn thuở của thi ca để đổi “tông” sang âm nhạc. Tôi vốn là một thằng hay dị ứng với dạng “Xướng ca vô loại” nhưng cũng biết thần tượng một bậc thầy là “phù thủy Phạm Duy” ông vua các bài hát làm phong phú kho tàng dân ca. Ngoài Phạm Duy tôi cũng “ngã mũ” trước các “hoàng thân” Phạm Đình Chương, Văn Phụng, Văn Cao, Đặng Thế Phong, Cung Tiến, Dương Thiệu Tước… Vốn là “trai thời loạn” trước 1975 nên tôi cũng biết đến các dòng nhạc trữ tình có công chúng riêng của các “hoàng tử” Vũ Thành An, Từ Công Phụng, Ngô Thụy Miên, Lê Uyên Phương… và đặc biệt là Trịnh Công Sơn với những ca khúc “Da Vàng” phản chiến.
 

NHẠC SĨ TRỊNH CÔNG SƠN VÀ CA SĨ KHÁNH LY - Long Phạm

Trịnh Công Sơn và người định mệnh một đĩa cơm chia hai, cùng ngủ trên tờ báo cũ nhàu nát

 

Vừa cách đây ít hôm, danh ca Khánh Ly kỷ niệm sinh nhật tròn 80 tuổi. Tới hôm nay cũng là kỷ niệm 24 năm ngày mất cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Đây là cặp đôi huyền thoại đi cùng lịch sử âm nhạc Việt Nam mà hơn nửa thế kỷ qua chưa một ai thay thế được.
 
Cuộc tái ngộ định mệnh tại đường hoa Nguyễn Huệ
 
Đối với Trịnh Công Sơn, Khánh Ly là một cơ duyên kỳ lạ, một phần không thể tách rời với âm nhạc của mình. Bởi thế, tự tay ông đã viết những ca khúc dành riêng cho giọng hát Khánh Ly.
Thực tế đã chứng minh, trong suốt nửa thế kỷ qua, đã có hàng trăm ca sĩ hát nhạc Trịnh, từ bậc danh ca lớn như Thái Thanh, Thanh Thúy, Lệ Thu, Ngọc Lan, Tuấn Ngọc, Khánh Hà… tới hàng diva như Thanh Lam, Hồng Nhung, Mỹ Linh, Hà Trần hay những ca sĩ danh tiếng như Mỹ Tâm, Lệ Quyên, Đàm Vĩnh Hưng, Hồ Ngọc Hà… Thế nhưng, chưa một tiếng hát nào gây tiếng vang rộng lớn, vươn ra nước ngoài và gắn chặt như hình với bóng cùng nhạc Trịnh như Khánh Ly.

DANH CA KHÁNH LY KỶ NIỆM SINH NHẬT 80 TUỔI

 

Danh ca Khánh Ly nói con gái: “Con ở đây với mẹ, mẹ có thể đi bất cứ lúc nào”
Mới đây, kênh Jimmy TV đã chia sẻ một đoạn clip quay lại live show kỷ niệm sinh nhật danh ca Khánh Ly tròn 80 tuổi mới diễn ra cách đây ít hôm.
Được biết, danh ca Khánh Ly vừa trải qua trận đột quỵ, phải nằm viện và sức khỏe khá yếu. Nhưng bà vẫn cố đến sân khấu để giao lưu cùng khán giả.

NGHE TRỊNH CÔNG SƠN BÀY TỎ - Phạm Văn Kỳ Thanh

“…Tôi hình như, đã có lúc mang thân phận chiến tranh, rồi hoà bình, rồi tư sản và rồi cộng sản. Cái lý lịch đa mang này cũng đủ để tôi tự thấy mình là một loại công dân ngoại hạng…”

“…Tôi đi trồng và gặt lúa. Tôi đi trồng khoai, sắn, ở Cồn Tiên, trên bãi đất chằng chịt mìn có thể nổ bất cứ lúc nào ở cửa ngõ Trường Sơn. Tôi đi chợ nấu ăn. Tôi chở bột mì rải trắng cả một con đường như ngày xưa Mỵ Châu làm dấu cho Trọng Thuỷ. Tôi xếp hàng mua từng điếu thuốc hạng tồi. Tôi lãnh hàng tháng một lóng tay thịt mỡ không đủ cho một con mèo ăn. Và cứ thế nhiều năm, mù mịt. Nhưng có hề gì đâu, vì trên tất cả những vụn vặt, nhiễu nhương đó là Hà Nội, Huế, Sài Gòn. Là tình yêu chan chứa, là những mặn nồng mà cả một cuộc đời ngày trước chưa bao giờ được trao tặng một cách rộn rã, đậm đà và lộng lẫy đến như vậy…”
 

DANH CA BẠCH YẾN 70 NĂM GẮN BÓ VỚI ÂM NHẠC – Đàng Sa Long

Danh ca Bạch Yến cho biết, bà vẫn khỏe mạnh ở tuổi 82. Để đáp lại tình cảm của khán giả, bà sẽ tổ chức đêm nhạc kỉ niệm 70 năm ca hát.
Danh ca Bạch Yến tên thật là Quách Thị Bạch Yến, sinh năm 1942 tại Sóc Trăng, 10 tuổi đã bước lên sân khấu biểu diễn.
Đến năm 15 tuổi, với ca khúc “Đêm đông” của nhạc sĩ Nguyễn Văn Thương, tên tuổi Bạch Yến được xác lập là một ngôi sao tân nhạc lừng lẫy nhất Sài Gòn thời điểm đó.

TRỊNH CÔNG SƠN, SAY MỘT KIẾP ĐOẠN TRƯỜNG - Gã Khờ

"Người về soi bóng mình giữa tường trắng lặng câm".

 
Trịnh Công Sơn, gã du ca lãng tử, cả đời lận đận trong cõi nhạc, cõi tình. Đàn ông mà viết được những bài tình ca não lòng như vậy, không đa tình thì cũng phải si tình, mà chắc ông là cả hai. Bao nhiêu bóng hồng đã đi qua đời ông, để lại những vệt son trên từng nốt nhạc, từng dòng chữ. Mỗi người một dáng hình, một câu chuyện, nhưng ai cũng là một nỗi niềm, một mảnh ghép trong trái tim kẻ nghệ sĩ vốn đã đa đoan.

GIÀ ĐẦU CÒN MÊ NHẠC SẾN - Vũ Thế Thành

Năm tháng trôi qua, ở cái tuổi xem xi-nê không còn hào hứng đứng dậy vỗ tay nữa, tôi xoay qua nghe nhạc lãng mạn. Thời sinh viên ai chẳng uống cà phê nghe nhạc, mà nghe nhạc gì mới được. Phải là nhạc cổ điển, nhạc tiền chiến, nhạc trữ tình, lời lẽ ẩn dụ, êm ái như thơ… Cái goût nhạc ngon lành này đã vô tình (?) vạch ra một ranh giới mù mờ giữa cái gọi là nhạc “hàn lâm”, và phía kia là nhạc sến. Một đàng là của giới có học, thưởng thức điệu nghệ. Đàng kia của giới bình dân, lời lẽ giản dị, phơi bày, âm điệu dễ nghe, dễ hát, thường là điệu bolero, rumba, habanera…
 

CA SĨ LÊ UYÊN: “LÊ UYÊN VÀ PHƯƠNG CHƯA BAO GIỜ CHIA TAY” – Tạp chí Âm Nhạc

 

Cho dù là bao nhiêu năm, nhạc Việt vẫn không thể quên được ba cặp ca-nhạc-sĩ là Trịnh Công Sơn - Khánh Ly, Từ Công Phụng - Từ Dung và Lê Uyên - Phương. Mỗi cặp đôi chất chứa trong tâm hồn mình những giai điệu và nỗi niềm khác...

Mối dây liên kết của họ, gọi là tình yêu thì vẫn chưa đủ, mà như một định mệnh. Như Lê Uyên Phương, kể từ khi ông gặp cô tiểu thư Lâm Phúc Anh tại Đà Lạt, cuộc đời cả hai người đã xoay chuyển theo một chiều hướng không ai đoán định được. Ngày ấy, vì yêu âm nhạc của ông, cô tiểu thư ấy trốn nhà đi gặp ông, bất chấp ba mẹ cấm cản.
Sau này, ngay cả khi đã trở thành một cặp tình ca, hai người vẫn muốn mình là của nhau bằng mọi hình thức, và đó là lý do ông “cắt” nghệ danh Lê Uyên Phương của mình thành đôi: ông là Phương, còn Lâm Phúc Anh là Lê Uyên.

Cái tên Lê Uyên - Phương từ đó đi vào âm nhạc Việt Nam với giai điệu tình yêu mãnh liệt của ông và tiếng hát trầm khàn không ai thay thế được của bà.

Lê Uyên Phương mang trong người một căn bệnh, được phát hiện năm ông 27 tuổi, mà nhiều người vẫn tin rằng ông có thể ra đi sớm, chỉ có bà là không tin. Nhiều người nói, chính Lê Uyên đã khiến Phương có nhiều sáng tác để đời về tình yêu như thế, và chính tình yêu của Phương đã mang đến cho giọng hát Lê Uyên sự đặc biệt thế. Rời Việt Nam năm 1979, Lê Uyên nói, cuộc sống của bà tuy sau đó thay đổi hoàn toàn nhưng vẫn tràn đầy âm nhạc và tình yêu, như lý do hai người đến với nhau.

NHỮNG BÓNG HỒNG GẮN BÓ CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP ÂM NHẠC CỦA NHẠC SĨ PHÚ QUANG - Hạ Đan

Nổi tiếng là người hào hoa và đào hoa, nhạc sĩ Phú Quang gắn bó với nhiều phụ nữ cả trong tình yêu và công việc. Mỗi người đi qua đều ít nhiều để lại dấu vết trong tác phẩm của ông.

Nhạc sĩ Phú Quang và vợ Trịnh Anh Thư ( Ảnh sưu tầm)

      

1/      

Về cuộc sống riêng, nhạc sĩ Phú Quang có ba người vợ. Người đầu tiên là nghệ sĩ Kim Chung, người thứ hai là NSƯT Hồng Nhung và người cuối cùng là chị Trịnh Anh Thư, một cán bộ ngân hàng, người ngoại đạo duy nhất đối với nghệ thuật. Phú Quang có ba con, con gái đầu lòng là nghệ sĩ piano Trịnh Hương, đã kết hôn với nghệ sĩ violin Bùi Công Duy. Con gái thứ của ông tên là Giáng Hương và con trai út Phú Vương.