* Đó là hậu quả của não trạng chỉ nhớ âm Hán-Việt (mà cũng không rành rẽ cho lắm), và quên mất ... tiếng Việt (Nam âm).
/I/ TRƯỜNG HỢP 1:
Dùng ký tự 長 mang nghĩa "dài, lâu dài".
1a) Đọc là "Trường", như "Trường thọ" (長壽), nghĩa là "sống lâu".
Cũng đọc là "Tràng", như khu danh thắng "Tràng An" (長安) ở Ninh Bình, nghĩa là "sự bình yên (yên ổn) lâu dài".
(長 ngoài cách đọc "trường / tràng", còn đọc là "trưởng" mang nghĩa là người đứng đầu như "bộ trưởng" 部長 đứng đầu một Bộ, "hiệu trưởng" 校 長 đứng đầu một trường học)
1b) Vậy, 長 đọc "trường", đọc "tràng" đều được hết thảy. "Trường Tiền" đổi thành... "Tràng Tiền" đâu sai, có những người biện bạch như rứa. Ồ, ở đây mắc lỗi vội vàng, hấp tấp! Thủng thẳng, trong bài sẽ diễn giải về cái thói ba chớp ba nháng này.
Tạm thời cứ sửa thành "tràng" (nghĩa là "lâu dài", 長). Nhưng, "lâu dài" của cái gì? cái gì "lâu dài"? Là "tiền" ("tràng tiền"). Vậy, "tiền" mang nghĩa gì?
"Tiền", âm Hán-Việt của 前, nghĩa là "trước tiên / phía trước/ đi trước" => Tức "tràng tiền" là "phía trước lâu dài", "trước tiên lâu dài", hay "sự đi trước lâu dài". Hiểu nổi không? Hoàn toàn vô nghĩa!
Hay là "tiền", âm Hán-Việt của 錢, nghĩa là: phí tổn (tiền nong). Vậy, "tràng tiền" tức là "phí tổn lâu dài". Tối nghĩa quá sức. Người dân xứ Huế không đời nào lại đặt ra cái tên mang nghĩa ngờ nghệch như rứa.
1c) Tắt một lời, khi gọi "Tràng An" (長安, "sự bình yên lâu dài) thì có nghĩa rành rọt. Nhưng, phỏng theo mà sửa thành ... "Tràng Tiền" thì VÔ NGHĨA (như diễn giải ở trên). Ốt dột gì đâu!
Dùng ký tự 場 mang nghĩa là một nơi chốn (thuộc về không gian). Đọc mần răng?
2a) Đọc là "Trường", như "Vận động trường" (體育場), nghĩa là nơi chốn dùng làm sân vận động.
Cũng đọc là "Tràng", như "Đạo tràng" (道場), nghĩa là nơi chốn để tu theo Phật đạo.
2b) Ký tự 場 (nơi chốn) đọc là "trường" hoặc "tràng" đều được. Vậy, "Trường Tiền" cứ việc đổi thành... "Tràng Tiền"?
Họ đâu ngờ đổi như rứa chỉ chứng tỏ “trí tệ”! "Tràng Tiền", sẽ phải hiểu là "nơi chốn phía trước" hoặc "phía trước của nơi chốn". Nghĩa bị cụt.
Lại ốt dột nữa!
/III/ TÌM VỀ TIẾNG VIỆT
3a) Nói ngay, qui bạn vẫn thường nghe "TRƯỜNG lớp", "TRƯỜNG học". Có bao giờ gọi ... "tràng lớp", "tràng học" không? Không!
"TRƯỜNG", trong tiếng Việt, chuyển ngữ tiếng Anh "School", tiếng Pháp "École", và chuyển sang Hán ngữ là 學校 "học hiệu"!
Quí bạn vẫn thường nói "hiệu trưởng" tức đứng đầu một trường, ủa, sao không gọi "trường trưởng"? Là bời vì "trường học", bên chữ Hán là "Học Hiệu" => Thành thử đứng đầu "Học Hiệu", gọi là "Hiệu trưởng".
3b) Ngược dòng thời gian:
Hồi thập niên 1774-1786, thừa lúc chúa Nguyễn Phước Thuần suy yếu (đời chúa thứ 9, cuối cùng; còn Nguyễn Phước Ánh, sau đó, không gọi là "chúa" mà xưng "Nguyễn vương"), chúa Trịnh đưa quân vô chiếm đóng kinh đô Huế của Đàng Trong.
Trong suốt thời gian này, tại Huế, lập xưởng đúc tiền với nhiều loại, trong đó có đồng tiền "Cảnh Hưng thông bảo" ("Cảnh Hưng" là niên hiệu của vua Lê Hiển Tông ở Đàng Ngoài, đây là vua áp chót, đời vua chót là Lê Chiêu Thống).
Đời Lê Hiển Tông cho đúc tiền không chỉ tại Đông Kinh (Thăng Long) mà còn cho đúc tiền tại một số địa phương... Tại Huế, lâp ra "Bạc hạ học hiệu" (薄 荷 學 校) đọc theo âm Hán-Việt, nghĩa là "TRƯỜNG ĐÚC TIỀN" (đọc theo Nam âm, tiếng thuần Viêt)!
"Trường đúc tiền", dân gian gọi gọn lại, là "Trường Tiền".
Cây cầu bắc ngang sông Phú Xuân (sau này gọi thành "sông Hương") nằm gần khu vực có "trường tiền" ("trường đúc tiền"). Thành thử gọi là cầu "Trường Tiền".
THAY LỜI KẾT
* Tiếng Việt đâu bị buộc phải "đóng khung" trong Hán-Việt, hả trời! Trong TIẾNG VIỆT chúng ta còn có rất nhiều lối nói giản dị, thuần NAM ÂM. Như "trường tiền".
Nhiều người còn nhớ. Tuy vậy, đã và đang có những người lỡ ... quên béng cách nói trong tiếng Việt.
* Khi gọi theo âm Hán-Việt của 長, 場 có hai cách "Trường / Tràng".
NHƯNG khi gọi bằng Nam âm, nên nhớ, là: "TRƯỜNG"!
(không gọi "tràng học", không gọi "tràng lớp" mà luôn là, phải là "trường lớp", "trường học").
Mở ngoặc:
Nếu ưng nói theo âm Hán-Việt, chẳng ai ngờ nghệch gọi là "cầu Tràng Tiền" bởi vì nó tối nghĩa và VÔ NGHĨA.
Mà cần dựa vào bối cảnh nơi đây, sẽ gọi là “Bạc hạ học hiệu kiều”, hoặc gọn hơn, “Bạc hạ kiều”.
Bài viết của Nguyễn Chương -Mt
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét