“Nàng rằng: Thiên tải nhất thì,Cố nhân đã dễ mấy khi bàn hoàn.”(Truyện Kiều)
Thiên tải nhất thì, chữ Hán viết, là một thành ngữ dùng để chỉ những dịp hiếm hoi khó gặp. Trong tiếng Việt, thành ngữ này thường được diễn đạt bằng những thành ngữ quen thuộc như “ngàn năm một thuở”, “trăm năm khó gặp”, “ngàn năm có một”,... Tất cả đều mang nghĩa dịp may mong manh xuất hiện trong đời mà ta biết rằng sẽ khó lòng gặp lại lần hai.
Cụ thể, Thiên 千 là nghìn, tức một khoảng thời gian dài mang tính ước lệ; Tải 載 là năm, đồng nghĩa với Niên 年 và Tuế 歲; Thì (thời) 時 là thời điểm, thời cơ. Nghĩa đen của câu là ngàn năm mới có một dịp như vậy.
Thời gian ở đây được mô tả đến "thiên tải", trong khi cơ hội thì chỉ có “nhất” (một). Chính sự tương phản giàu tính biểu trưng ấy đã làm nổi bật ý nghĩa của thành ngữ. Ngoài ra, Thiên tải nhất thì còn có các biến thể như Thiên tải nhất phùng 千載一逢, Thiên tải nhất ngộ 千載一遇, Thiên tải nhất hội 千載一會,... đều mang nghĩa cơ hội khó gặp, duyên lành hiếm có.
Trong Truyện Kiều, ở đoạn sau khi báo ân báo oán, sư Giác Duyên đến từ biệt Thúy Kiều để trở về cửa Phật, Nguyễn Du viết:
Thời gian ở đây được mô tả đến "thiên tải", trong khi cơ hội thì chỉ có “nhất” (một). Chính sự tương phản giàu tính biểu trưng ấy đã làm nổi bật ý nghĩa của thành ngữ. Ngoài ra, Thiên tải nhất thì còn có các biến thể như Thiên tải nhất phùng 千載一逢, Thiên tải nhất ngộ 千載一遇, Thiên tải nhất hội 千載一會,... đều mang nghĩa cơ hội khó gặp, duyên lành hiếm có.
Trong Truyện Kiều, ở đoạn sau khi báo ân báo oán, sư Giác Duyên đến từ biệt Thúy Kiều để trở về cửa Phật, Nguyễn Du viết:
“Việc nàng báo phục vừa rồi,Giác Duyên vội vã gửi lời từ quy.Nàng rằng: Thiên tải nhất thì,Cố nhân đã dễ mấy khi bàn hoàn.”
Đây là lời Kiều giữ lại người xưa trong một khoảnh khắc hội ngộ hiếm hoi. Theo lời bình của Lê Văn Hòe trong sách "Truyện Kiều chú giải", “từ quy” là cáo từ ra về, “bàn hoàn” là quanh quẩn, quyến luyến chưa nỡ rời. Hai câu thơ ý muốn nói cuộc gặp này vốn đã khó như “thiên tải nhất thì”, nếu bỏ lỡ thì e rằng chẳng còn dịp nào nữa.
Tựu trung, Thiên tải nhất thì bàn về thời cơ và may mắn xuất hiện bất chợt trong cuộc đời mỗi người, nhưng đôi khi cũng có thể chỉ là lần trùng phùng cuối cùng giữa hai "cố nhân". Thời cơ kia quý báu thế nào mà lại kéo dài đến tận “thiên tải”? Thế mới thấy người xưa đã nâng niu và quý trọng những khoảnh khắc bên nhau đến nhường nào, bởi lẽ có những thứ một khi đã vụt mất, cả đời còn lại chỉ đành giữ trong lòng một nỗi tiếc nuối muộn màng vì chẳng thể nào quay trở lại được nữa.
Bài viết của Khánh Ly
Tựu trung, Thiên tải nhất thì bàn về thời cơ và may mắn xuất hiện bất chợt trong cuộc đời mỗi người, nhưng đôi khi cũng có thể chỉ là lần trùng phùng cuối cùng giữa hai "cố nhân". Thời cơ kia quý báu thế nào mà lại kéo dài đến tận “thiên tải”? Thế mới thấy người xưa đã nâng niu và quý trọng những khoảnh khắc bên nhau đến nhường nào, bởi lẽ có những thứ một khi đã vụt mất, cả đời còn lại chỉ đành giữ trong lòng một nỗi tiếc nuối muộn màng vì chẳng thể nào quay trở lại được nữa.
Bài viết của Khánh Ly
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét