Hình ảnh: Hiểu Nghi“Khoan dung” và “vị tha” là hai từ thường đi chung với nhau và vì vậy hay bị hiểu lầm là hai từ đồng nghĩa. Sự hiểu lầm này đôi khi còn đến từ việc đánh đồng “tha” trong “vị tha” với “tha” trong “thứ tha”. Nhưng thực tế có phải như vậy không? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu trong bài viết lần này.
Về “khoan dung” và “vị tha”, Từ điển tiếng Việt của Viện Ngôn ngữ học giảng như sau:
“Khoan dung (động từ): Rộng lượng tha thứ cho người có lỗi lầm. Cảm hoá bằng sự khoan dung. Tấm lòng khoan dung”.
“Vị tha (tính từ): Có tinh thần chăm lo một cách vô tư đến lợi ích của người khác, có thể vì người khác mà hi sinh lợi ích của cá nhân mình. Lòng vị tha. Chủ nghĩa vị tha”.
Thực tế, cả “khoan dung” và “vị tha” đều là từ Hán Việt. “Khoan dung” vốn được viết bằng Hán tự là 宽容, trong đó “khoan” (宽) có nghĩa là “rộng rãi”, còn “dung” (容) có nghĩa là “chứa, đựng” (chính là “dung” trong “dung tích”, “dung chứa”…). Vậy “khoan dung” hiểu thuần ra là “có sức chứa lớn”, từ đó mới có nghĩa bóng “rộng lượng tha thứ lỗi lầm”. Còn “vị tha” vốn được viết bằng hai chữ Hán 爲他 trong đó “vị” (爲) là “vì”, “bởi vì” còn “tha” (他) có nghĩa là “khác, việc khác”. “Vị tha” như thế được hiểu thuần là “vì người khác”.
Như vậy, “vị tha” là “sống vì người khác” (trái với “vị kỷ” - sống chỉ vì bản thân mình), chứ không liên quan gì đến “khoan dung”, vốn là “rộng lượng tha thứ lỗi lầm”, dù đôi khi việc rộng lượng thứ tha cũng phảng phất nét nghĩa “vì người khác”.
Lê Trọng Nghĩa
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét