CÁM ƠN CÁC BẠN ĐÃ GHÉ THĂM, ĐỌC VÀ GHI CẢM NHẬN. CHÚC CÁC BẠN NĂM MỚI NHÂM DẦN 2022 THÂN TÂM LUÔN AN LẠC

Thứ Năm, 22 tháng 10, 2020

NGUỒN GỐC TÊN HÀ NỘI – Nguyễn Khôi

 
  
 

                    Nhà văn Nguyễn Khôi 

     

Sau khi hạ Thăng Long / Rồng bay xuống Thăng Long/ Thịnh Vượng...vì tham vọng dòng họ Nguyễn Phước... làm Vua tới 500 năm ở Huế, vua Minh Mạng hạ tiếp Cố Đô xuống là tỉnh Hà Nội (1831), nghĩa là “trong sông”.   

 Năm 1904 Toàn Quyền Đông Dương (Pháp)  lập tỉnh Hà Đông (tên cũ nôm na là tỉnh Cầu Đơ, Phúc Yên là tỉnh Cà Lồ,  Xứ Mường / Hòa Bình tên cũ là tỉnh Bờ (sông Đà là sông Bờ). Tỉnh Cầu Đơ ở phía tây Hà Nội, nhưng khi đặt “tên chữ” (do các Nhà Nho hiến kế) là mượn từ Trung Quốc xuất xứ từ câu trong sách Mạnh Tử / thế kỷ 3 Tr.cn “Hà Nội hung tắc dĩ kỳ dân ư Hà Đông” nghĩa là “nếu Hà Nội bị tai họa thì đưa dân về Hà Đông” / lánh nạn, và đưa thóc từ Hà Đông về (tiếp tế) cho Hà Nội với ý hai nơi ở gần nhau hỗ trợ cho nhau...

Ở bên Tàu thì phía bắc sông Hoàng Hà gọi là đất Hà Nội, phía nam là Hà Ngoại. Vùng đất Hà Nội ứng với tỉnh Hà Bắc. Lại do sông Hoàng Hà tới địa đầu tỉnh Sơn Tây (Tàu) ngày nay chảy theo hướng Bắc- Nam, trở thành ranh giới tỉnh Thiểm Tây và Sơn Tây. Sơn Tây ở phía đông nên gọi là đất Hà Đông, còn Thiểm Tây là Hà Tây.

 

 * SỰ TÍCH “SƯ TỬ HÀ ĐÔNG” :

 

Nhà thơ Tô Đông Pha (Tô Thức) một danh sĩ đời Tống nhân một buổi đến chơi nhà bạn là Thầy đồ Trần Quý Thường (Trần Tạo), một Phật tử rất hiền nhưng có vợ là Liễu thị rất ghen tuông... Nhà thơ đùa bạn bằng một bài tứ tuyệt :

 

Thủy tự Long Khâu cư sĩ hiền

Đàm không thuyết pháp dạ bất miên

Hốt văn Hà Đông sư tử hống

Trụ trượng lạc thủ tâm mang nhiên

 

 Tạm dịch:

 

Ai hiền bằng Thầy đồ Long khâu

Đọc Kinh thuyết pháp suốt đêm thâu

Bỗng nghe Sư Tử Hà Đông rống

Kinh hoàng bỏ gậy rớt nơi đâu ?

 

Tô Đông Pha mượn câu thơ của Đỗ Phủ “Hà Đông nữ nhi thân tính Liễu” (cô gái Hà Đông người họ Liễu) gắn vào chuyện ghen tuông của vợ bạn cũng họ Liễu.

 

                                                                               Hà Nội 30-7-2018

                                                                               NGUYỄN KHÔI


Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét